Cemil Gülseren


DİVAN-I HULUSÎ DARENDEVÎ’DE İKİLEMELER -3

DİVAN-I HULUSÎ DARENDEVÎ’DE İKİLEMELER -3


-L-

lale sünbül < lale sümbül: Aynı anlam alanı içindeki sözcüklerle kurulmuştur. Zambakgillerden olan süs bitkisi. 

"Lâle sünbül ekilen dağın yamaçlarına” (D. s.87);

 “Laleler  sünbüller  hayran” (48. M., s.171)

            -M,N-

maraz oğlu maraz: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Ruh hastası, sinir hastası; ölüm hastalığı.

"Beyhûde kaygı yediniz maraz oğlu maraz çıktı." (M.- s. 293)

mır mır mırıldar: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Kedi gibi mırıltılı ses çıkarmak. ' Mır mır mırlamak' dır dır etmek, gevezelik etmek anlamı da taşır. “Mır mır mırıldar cır cır cırıldar  /  Hır hır hırıldar korkmuş yüreksiz” (60. M)

mini mini: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Küçük küçük; çok küçük. 

"Mini mini torunların / Tutsan elinden onların” (48 M., s.171) 

Neyler neyler: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Ne eyler.“Gönül olsa mest ü harâb gam-l firâk neyler neyler”(D. s.75)

Ne gündüz ne gece: Karşıt anlamlı sözcüklerle kurulmuştur. "Yatar uyur ne gündüz ne gece der” (M. s.230) ne güzel yar ne güzel: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur.

"O güzel gözlere hayran / Ne güzel yar ne güzeldir.”(D.s. 71)

 nidem nidem: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Ne ideyim. "Senden gayra bakan gözü / Gülüm n'idem n'idem nidem” (D. s.199, 289)

                                   -O,Ö,P-

 olur olur ya: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. 

"Ey dil ferâgat eyle terk eyleyip fenâyı /

Fakr ile fahr edenler sultân olur olur ya” (D. s. 4)

oynayu ağlayu güle: Karşıt anlamlı sözcüklerle kurulmuştur. Oynayarak ağlayarak gülerek.

"Dil-ber kâkülünü verirse ele / Âşıkları oynayu ağlayu güle” (D. s. 271; 402)

 öpe öpe: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur.

"Gözlerini öpe öpe uyandım / Gördüm ahvâlini oda yandım" (26. M.

 öte öte: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Öterek.

" Bülbül olup öte öte / Gel seherin hoş demine" (D. s. 360)

 özü sözü: Aynı anlam alanı içindeki sözcüklerle kurulmuştur, Doğru, emin, güvenilir."Yâ özü sözü tercüman irfân anın irfanıdır" (D. s. 69)

pare pare: Sözcük yinelemesiyle kurulmuştur. Parça parça.

"Müstehak olmak için dil-dâra / Olmalı derdine pâre pâre" (D. s.406)