Yeniköy Mahallesinde Alevi Ve Sünni Kardeşlerimizin Birlik ve Beraberlik Kültürü
Tarih: 4.11.2018 15:45:18 / 592okunma / 0yorum
Musa Tektaş

Yeniköy Mahallesinde Alevi Ve Sünni Kardeşlerimizin Birlik ve Beraberlik Kültürü

17 Ekim 2018 tarihinde Yeniköy Mahallesini ziyaret ettik. Ali Coşar´ın evine misafir olduk. Köyün tarihçesi ve ekonomisi hakkında bilgiler aldık. İkindi namazını camide edâ ettikten sonra; Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilen sosyal tesisler önünde Yeniköy sakinleriyle görüştük. Özellikle Alevi inancına mensup vatandaşlarımızdan kültürel faaliyetleriyle ilgili bilgiler edindik. Birlik ve beraberlik içinde yaşanan bir kardeşlik atmosferine şahitlik ettik.

Ali Coşar (1965 doğumlu)

“Yeniköy evvelden Ermeni vatandaşların yayla yeri imiş. Cano isimli bir vatandaşın yaylası imiş. Koyun sürüleri var imiş. 1915 yılındaki tehcirden sonra burayı Çomoğlular, Zaloğlular, Söylemezler, Şoför Mustafa ve Kubat aileleri hazineden satın almışlar. Hepsini temsilen organizatör olarak Çomoğluları görevlendirip,  bir nevi ağalık sistemiyle çiftçilik yapmışlar. Çomuzade Selim Efendi, Çomuzade Ahmet Efendi ileri gelenleri imiş…

 Değişik beldelerden göçüp gelen aileler önce ağa mülkünde çiftçi olarak sonra da ortakçı olarak çalışmışlar. Sonra da o mülkleri zamanla satın alarak devam etmişler. Alevi komşularımız bizden evvel gelip yerleşmişler.  Burada bulunanlar Engizekli, Kepezli, Kürecikli ve Sinemili aileleridir. Bizim aslımız Karakeçili Türklerinden olup, Akçadağ´ın Levent bölgesinden dedelerimiz göçüp gelmişler. Köyün kurucusu sayılan dedemizin ismi de Levent´dir. Yeniden kurulan bir köy olduğu için ismi de Yeniköy olmuş. Sünni aileler; Leventliler, Kozlucalılar, Şalikliler, Kollular ve Hacılarlılar´dır. Köyde eskiden 26 sürü davar vardı.  Her sürüdü 250-300 koyun bulunurdu. Şimdi pek kalmadı. İşte Darende´nin büyük aileleri köylere ortakçı olarak davar verirlerdi. “Başölmez” diye bir ortakçılık sistemi vardı. Örneğin ortağa 50 koyun verilir. Çoğalırsa artan kuzularını alır, ama kurt yerse veya hastalık gelirse; o 50 koyun ölmez yitmez esas demirbaştı. Aslında dinî ve hukukî açıdan pek uygun değil ama böyle bir sistem gelişmiş, mal sahibini koruyan bu sistem, emek veren köylünün aleyhine idi.

Yukarıda söylediğim gibi zamanla araziler satılınca köylüler satın almıştır. Bu köyde hiçbir kimse hazine malı gibi beleş bir mal edinmemiş, emekle, alının teriyle çalışarak tarla ve arazi sahibi olmuştur. Zamanla aileler büyüdü ticaret yapan aileler Elbistan´a Malatya´ya, İstanbul´a ve Ankara´ya göç ettiler. Darende´de Yeniköylüler Galerisi Yıldırım ailesinindir. Yine Yıldırım ailesinin Malatya´da büyük bir oyuncak mağazası vardır. Elbistan´da Perdeci Hayrettin Coşar var. İstanbul´daki hemşehriler elektronik ve telefon sektöründe yoğunlaşmıştır. İstanbul´da Hakan Çakır´ın tekstil fabrikası var. Demirdağlar ailesi marketçilik yapıyor.   Ankara´daki hemşehriler konfeksiyon ve tekstil sektöründe hizmet üretmektedirler.

Muhittin Baş (1955 doğumlu)

Kozluca´dan gelen Beşir Hüseyin Pekcan adındaki bir vatandaşın gayretleriyle 1950´li yıllarda camimiz yapılmış. Arsasını Yıldırımlar bağışlamış. Bütün köylünün katkısı vardır. 1989 yılında merhum Turgut Özal´ın talimatlarıyla devletimiz tarafından yeniden yaptırılmıştır. Minaresini de Şoför Mustafa Özer´in kardeşi Battal Özer yaptırdı. Bütün hayır sahiplerinden Allah razı olsun. Köyümüzde okulumuz açık, ayrıca Kur´an Kursu´muzda hanım kardeşlerimiz dinî eğitim almaktadırlar. Allah devletimize zeval vermesin.

Hüseyin Özkurt (1947 doğumlu)

Köy ilk kuruluşunda, yolun altındaki kısımda 30 hane var imiş. Hacılardan gelen Hacı Kaykaç ilk dükkân açan kimse idi. Eskiden gariplermiş, ikballeri açıldı denilmiş, onun için onlara “İkballer” denir. Şimdiki iki dükkân da yine Kaykaç ailesinindir. Eskiden beri onlar ticaretle uğraşırlar. Dükkânın birinin adı da İkbal Market´tir. Şimdi geçim genelde tarım, çiftçilik, kayısı, badem üretimi ve hayvancılık üzerinedir.

Köyümüzdeki aile büyükleri Hacı Hulûsi Efendi´ye karşı çok hürmetlilerdi. O aileye  hürmetimiz devam eder.   Hatta Alevi ailelerimizden Ali Gül, Mamo Gül gibi büyükler namaz kılar, özellikle Cuma namazına Darende Şeyh Hamid-i Veli Camii´ne giderlerdi. Hulûsi Efendi Hazretleri de buradakilere dostluk gösterirdi. Hatta Hulûsi Efendi´nin bir hac ziyaretine gidişinde Ali Gül “Kerbela´dan bir möhür secde taşı getirir misin?” demiş. O mübarek de Kerbela´dan Ali Gül´e bir möhür secde taşı getirmiş. Namaz kılarken Aleviler Kerbela toprağına secde ederler. Mamo Gül Demirdağ çok misafirperverdi. Gelen çerçiler, misafirler ona kalırlardı. Cömert biriydi ama giyimi biraz yamalıklı, eski püskü fakir işi idi. Rahmetli 1955 yılında bir gün Sivas´a gitmiş. Orada nereli olduğunu sormuşlar. O da Darende´nin Yeniköy´denim demiş. Oradan “Bir isim soracağız, hanedan bir kimse Mamo Gül Demirdağ´ı tanıyor musun?” demişler. O da “Benim.” demiş, hayret etmişler. O soranlar bir terzi çağıralım da sana bir elbise diktirelim demişler. Mamo Dayı da “Benim yeni elbiseye değil, yeni hayırlar yapmaya, insanlara cömertçe ikram etmeye ihtiyacım var.” demiş.  

Köyümüz, Darende civarında Alevi ve Sünni vatandaşların bir arada yaşadığı örnek bir köydür. Hiçbir anlaşmazlık ve kötü bir davranış olmamıştır. Bundan sonra da olmaz. Hoşgörü, birlik ve beraberlik içinde yıllardır yaşayıp gitmekteyiz. Alevilik kültürü adına yaşattığımız pek bir şey de kalmadı. Muharrem ayında oruç tutar yas ederiz. Her yıl aşure yapıp dağıtırdık. Herkes bütçesine göre bir katkıda bulunurdu. Bu sene onu da yapamadık. Gittikçe kendi eski kültürümüzden uzaklaşmaktayız.

Eskiden Elbistan Kantarma´dan dedeler gelirdi, cem yapardık, lokma dökülür herkese ikram edilirdi. Lokmanın kalanı da çevre evlere dağıtılırdı. Müsahiplik töreni yapılırdı. Alevilikte müsahip şöyle olunur: İyi anlaşan iki arkadaş "Yol kardeşi" olmaya karar verdiklerinde önce ailelerinin ve eşlerinin bu konuda rızalarını almaları gerekir. Normal bir anne babadan olan kardeşler birbirinin hatasından sevabından sorumlu değildirler. Ama müsahiplikte ise; iki taraf birbirinin hatasından ve sevabından sorumludur. Otokontrol sistemi vardır. Bir Alevi yerleşkesinde örneğin köyde oturan herkesin müsahip olduğu düşünülürse ve müsahiplerin de bu ilkelere bağlı yaşamı olursa, gerçekten o yerleşme toplumsal anlamda birliğin, kardeşliğin, hoşgörünün, toplumsal barışın, iktisadî bölüşümün, hakça yapıldığı bir yapı oluşmuş olur. Müsahiplik töreni dedenin huzurunda yapılır kurban kesilir yemek ikram edilirdi.

Şeyho Akbulut (1933 doğumlu)

Yeniköy Alevileri abdest alırlar, cenazeler camiden kalkar, köyün imamı kaldırır. Düğünlerimizde aynıdır. Eskiden okuntu dağıtılırdı. Düğün sahibinin yakın bir akrabası havlu, çorap gibi hediyelerle bütün komşuları dolaşır hediyelerini takdim eder, düğüne davet ederdi. Komşular da ertesi sabah davul sesini duyunca gelir, bayrağın, düğünün hayırlı olsun derlerdi. Kapı kösleme, sandığa oturma gibi adetlerin hediyesini kirve verirdi. Düğün sonunda yemek ikram edilirdi. At ile gelin getirilirdi. Damadın kapısına gelin inince damdan elma, üzüm şeker gibi çerez atılırdı. Şimdiki takı töreni yerine o zaman ortaya bir teşt konurdu. “Peygamber aşkına” nidalarıyla herkes imkânı nispetinde teşte para atardı. Düğünde sağdıç veya diğer bir adıyla kirvenin attığı paradan yüksek para atılmazdı. Hatta şimdi olduğu gibi kameraya kim kaç lira verdi diye çekim yapılmaz, liste de tutulmazdı. O zaman samimiyet vardı. Dinî nikâhı imama mutlaka kıydırır, dinî vecibeyi de yerine getirirdik. Halen de öyleyiz.  Yeniköy´ün kültürü tümüyle birlik ve beraberliği tarihe geçecek bir niteliktedir.

Ali Rıza Demirdağ ( 1967 doğumlu /Muhtar)

Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi Vakfı Başkanı Hamidettin Ateş Efendi´den ve Vakfa destek olanlardan Allah razı olsun. Güzel hizmetler sunuyorlar. Vakıf sosyal yardım ve kurban eti dağıttığı zaman Alevi vatandaşlarımızı da ayırmadan köyümüzdeki ihtiyaçlı ailelere gerekli yardımları yapmaktadırlar. Somuncu Baba´nın türbesinin Darende´de bulunması, Hulûsi Efendi´nin burayı gülistana çevirmiş olması Darende için büyük bir kazanımdır. Hatta sadece ekonomik yönden bile hesaba katsak; çok büyük maddî destek unsurudur. Esnafından manavına, minibüsçüsünden petrolcüsüne her ticarethane bu büyükleri ziyarete gelen misafirlerden ekonomik anlamda faydalanmaktadır. Yaz aylarında binlerce ziyaretçi geliyor, adım atılacak yer kalmıyor. Biz Elbistan yolundan gelip geçenleri bizzat görüyoruz. Zamanında bu yol da Hacı Hulûsi Efendi´nin ziyaretine gelen Darendeli hemşehrimiz Maraş Valisi Adnan Darendeliler tarafından, Hulûsi Efendi´nin ricası üzerine genişletilmişti. Sonra da sağ olsun Hamidettin Ateş Efendi´nin ricası ile Bayındırlık Bakanlığı Müsteşarı Ali Helvacı Bey ilgilendi ve asfalt oldu. Bizim için de bu yol ve Somuncu Baba ziyaretçileri çok önemli. Hiç olmazsa her dakika bir araba geçiyor. Darende´ye veya Elbistan´a ulaşımda hiç zorluk çekmiyoruz. Darende´yi Darende yapan en önemli unsur; Somuncu Baba ve Hulûsi Efendi´dir. Sağ olsun, oğlu Hamidettin Ateş Efendi´de babasının vasiyeti üzerine hastaneyi yaptırdı. Sadece hastane bile tek başına teşekkür edeceğimiz, minnet borçlu olduğumuz önemli bir hizmet…

Şeyh Hamid Kaykaç ( 1940 doğumlu)

Somuncu Baba Türbesi´ni her zaman ziyaret ederiz.  Türbenin eşiğinden saygıyla girip, türbeye dua okunur, niyaz olunur ve ziyaretçi arkasını dönmeden geri geri çıkılır. Eskiden kurban da götürürdük. Kuzu, gıdık ne varsa bir tane alıp, aile ve komşular toplanıp giderdik. Kurbanı keser orada büyük bir kazan tonguş pişirir hem biz yer hem de yettiği kadar orada bulunana misafirlere de ikram ederdik. Köyümüzden yetişen çok sayıda okuyan, tahsil gören kimseler var. Türkiye´nin değişik yerlerinde üst düzey memurlarımız var. İki kaymakamımız var. Biri benim oğlum; Artvin/Yusufeli kaymakamı Eyüp Kaykaç diğeri yine yeğenimiz Kırklareli Lüleburgaz Kaymakamı Mustafa Kaya. Askeriyede değişik rütbelerde askerlerimiz var. Malatya´da ve diğer vilayetlerde farklı kademelerde devlette görev yapan memur sayımız fazladır.  Bu vesileyle bütün hemşehrilerimize selamlarımızı sunuyoruz. Allah milletimize, devletimize zeval vermesin. Birlik ve beraberliğimiz daim olsun…

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Irmaklı Köyü (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Hacı Gözütok ile röportaj (12 Nisan 2018 - Perşembe)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPORTAJ - 2 (06 Mart 2018 - Salı)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPÖRTAJ (04 Şubat 2018 - Pazar)
Kamil Akgül Röportaj-3 (02 Ocak 2018 - Salı)
Kamil Akgül Röportaj-2 (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMİL AKGÜL İLE RÖPORTAJ-1 (19 Kasım 2017 - Pazar)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ –II (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ-1 (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ-2 (06 Haziran 2017 - Salı)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ (06 Nisan 2017 - Perşembe)
ILICA ZİYARETİ VE HATIRALAR (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
PROF. DR. KEMAL DİNÇER İLE RÖPORTAJ (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Günerliden Yankılanan Hoş Sada (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Atmalı Yöresinden Selam Var (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Dr. Sadık Özen ile röportaj (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Memduh Önal ile röportaj 2 (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
Memduh Önal ile röportaj (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Vahap Sönmezler ile röpörtaj (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Bir muhabbet ve hizmet ehli: Osman Parlak (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Mehmet Arif Toprak ile Röportaj (01 Ocak 2016 - Cuma)
“Hacı Piroğlu” Hacı Hamza Çokyaşar (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Mengelisli Kara Mustafa Dayı (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Gürünlü Hacı Hüsnü Dayı (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Hakkında ne dediler? (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Hulusi Efendi Çok Büyük Bir İnsandır (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Hacı Hasan Akyol Efendi (03 Mart 2015 - Salı)
Gerçekleşen Sözler (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Unutulmaz Hatıralar (03 Ekim 2014 - Cuma)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor-3 (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor - 2 (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Yazıköylüler Anlatıyıor (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Maraşın Kurtuluşunda Darendeliler (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Hulusi Efendi (k.s.) ve Cami Kitabeleri (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Malatya kitaplığında DARENDE (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Gönüllerin bayramı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Evrensel görüşleriyle bir lider Hulusi Efendi (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Herkesin sevdiği ve saydığı gönül sultanı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Kalkınmanın umudu Hulusi Efendi (k.s.) (07 Aralık 2012 - Cuma)
Hulusi Efendi (k.s) ve Hac hatıraları (09 Kasım 2012 - Cuma)
Aşık Mevlüt’ün ardından (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Eğitim hayırseveri Hulusi Efendi (k.s) (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Hulusi Efendi’nin sağlık hizmetleri (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Yirminci Asrın Filozofu (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
50 yıldır okunan bir eser (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Kırk yıl önceki bir gazete manşeti (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Darende Şairleri Antolojisi (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
50 yıllık proje (02 Mart 2012 - Cuma)
Yeşili getiren kişi (07 Şubat 2012 - Salı)
Darendeli Hasan Rıza Paşa (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Tevazulu Bir İnsan Uzun Hacı (02 Aralık 2011 - Cuma)
50 yıl önce Darende’deki Öğretmenler (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Zaferi müjdeleyen kahraman gazilerimiz (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Şerh Yarışması Hakkında ne dediler (02 Ağustos 2011 - Salı)
İlim ehlinin Darende izlenimleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Onbir tavsiyesi (09 Haziran 2011 - Perşembe)
İrfani Abdullah Darendevi (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Halid-i Yekta Efendi (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Darendeli Hacı Mahmud Efendi (11 Ocak 2011 - Salı)
Bir Darende sevdalısı Hasan Ali Göksoy (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinden Belgelerle Darende (06 Kasım 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinde Darende Halkevi (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Sağ elin sol elden gizlediği (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sempozyum Tebliğlerinden Özetler (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
İlim Adamları Hulusi Efendi’yi anlatıyor (07 Haziran 2010 - Pazartesi)
Devlet Arşivlerinde DARENDE (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Yakınlarının Diliyle: HACI VALİDE (04 Nisan 2010 - Pazar)
Memleket için büyük hizmetler yaptı (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Darendeli İki Alim (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
İhramcızade Sempozyumu (03 Kasım 2009 - Salı)
Çeşmeler ve Sulama Kanalları (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Cömertlikte yarış (04 Eylül 2009 - Cuma)
Hazeynce (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Kıbrıs barış harekatı... (21 Temmuz 2009 - Salı)
Mecruh`nin şiirlerinde Peygamber sevgisi (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Yemenicilik ve kunduracılık (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Bolu Gerede’de Darendeli İbilli Ailesi / (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Somuncu Baba Dergisi’nin 100. sayısı (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Mektuplar ve Hatıralarla Bedrettin Ateş (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Define meraklılarına (20 Aralık 2008 - Cumartesi)
Hacı Ömer Aydoğan ile röportaj (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Helvacılık (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
5.3272
EURO
6.0935
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
20 Kasım 2018 Salı
Bugün
Bulutlu
13 °C
2 °C
Çarşamba
Fırtına
12 °C
6 °C
Perşembe
Fırtına
11 °C
6 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Emanet ehline verilmez ise, o topluluğun kıyameti yakındır..

Hz. Muhammed