Mehmet Arif Toprak ile Röportaj
Tarih: 1.1.2016 21:46:18 / 3467okunma / 1yorum
Musa Tektaş

 

1990´lı yıllardan itibaren Cuma, Bayram ve Teravih namazlarında Şeyh Hamid-i Veli Camiine devam ederken tanıdığım, Darende esnaflarından nazik, saygılı ve saygın kişilik sahibi olan Mehmet Arif Toprak ile yıllar önce bir röportaj yapmıştık. Aradan seneler geçti, 10/08/2007 tarihinde rahmeti rahmana kavuştu. Arşivdeki video kayıtlarının çözümünden aşağıdaki satırlar meydana çıktı. Kendini rahmetle anıyoruz…

Mehmet Amca önce bize kendinizi tanıtır mısınız, hatıralarınızdan bahseder misiniz?

Darende´nin Zaviye Mahallesi´nde 1926 yılında doğdum. İsmim Mehmet Arif Toprak´tır. Dedem Van´dan buraya gelir ve Darende´nin Zaviye Mahallesi´ni çok emniyetli görür buraya yerleşir ve burada evlenir. Bu evlilikten iki oğlu olur. Mehmet Amcam ve babam... Dört erkek birde kız olmak üzere beşkardeşiz. Hepimiz de bu mahallede büyüdük. 1932 senesine kadar burada ikamet ettik. Çocukluk hayatımız burada geçti. Çocukken Şeyh Hamid-i Veli Camii´ne namaza giderdik. Hatip Hasan Efendi imamhatiplik yapardı. O dönemlerde camiinin etrafında çok kurban kesilir ve etleri çevredeki konu komşuya dağıtılırdı. Buraya çok ziyaretçi gelirdi. Hatip Hasan Efendi´nin Ahmet Efendi isminde bir oğlu daha vardı. Hulûsi Efendi´nin abisi idi. Ahmet Efendi Adana´ya gurbete giderdi. Gurbetten geldiği zaman çocuk olmamız dolayısıyla bize şeker verirdi. 1931 senesinde Darende´nin Sungur Mahallesi´nden mülk satın aldık ve bu mahalleye göçtük. Zaviye´den ne kadar ayrılsak da çocukluğumuz bu güzel insanların arasında geçtiği için aklımız hep bu duygu ve maneviyat yüklü o güzel günlerde kaldı. Fakat sonraları hep buraya gelip gidip Zaviye´nin manevî havasından istifade etmeye çalıştık. Bilhassa bayramlarda namaza gelip o manevî atmosferi yaşamaya çalıştık. /resimler/2016-1/1/2158577751798.jpg

Bayram günleri bütün komşularla birlikte annem de yemekler yapar bazı mahallelilerin yaptığı gibi camiden çıkan cemaate ikram ederlerdi. Yemekten sonra de cemaat mutlaka bayramlaşırlardı, bayramlaşmadan hiç bir yere gitmezlerdi. Çok ahenkli bayramlar olurdu. Cuma namazlarını bayram namazlarını burada kılardık. Babam tüfek işleriyle meşgul olurdu, kardeşim Ali ile beraber biz de onun yanında çıraklık yapardık. Babam 1969´da vefat etti. Ondan sonra biz devem ettik tüfek işine. Babam oturduğumuz zamanlarda devamlı olarak buradaki komşularımızdan, aralarında olan ahenklerinden anlatırdı. Yine bir gün babam bir olay anlattı, çok duygulandım. Pazarda satılık bir matkap görür. Daha önceleri Hacı Hulûsi Efendi´nin burada marangozluk yaptığını bildiği için matkabı tanır. Satıcıdan bu matkabı -o günün değeriyle kaça aldığını bilemiyorum- bedelini ödeyerek satın alır. Ondan sonra bu matkabı güzel bir ambalaj yaparak birkaç gün sonra ‘Sana bir hediye göndereyim.´ diyerek Hacı Hulûsi Efendi´ye göndermiş.

Hulûsi Efendi Hazretleri ile yaşadığınız başka anılar vardır mutlaka, bize anlatır mısınız?

Babamla birlikte biz Hulûsi Efendi Hazretleri´nin yanına gelir gider, ziyaret ederdik. Ben 1983 senesinde hacca gidip geldikten sonra geldiğimiz günün sabahı erken vakitte Hulûsi Efendi Hazretleri bizi teşrif etti ve: "Ben, hacdan gelenler içerisinde hiçbir yere gitmeden önce ilk defa hacı ziyaretine komşu olarak sizden başladım." buyurdu ve arkasından on lira bir bereket parası hediye etti. O vermiş olduğu parayı cüzdanımda bereket parası olarak hâlâ saklarım. Hulûsi Efendi Hazretleri´nin o günkü yapmış olduğu dua ve himmetiyle cebimizde paramız hiçbir zaman eksik olmadı. O gün hanımıma da on lira bereket parası vermişti o da bereket parası olarak onu saklar. Babam Nakşibendî Tarikatı´na mensuptu. Ben de İhramcızade Hazretleri´nin görevlendirdiği ders hocasından ders almış idim. Daha sonra Hulûsi Efendi Hazretleri´ne giderek durumu arz ettim ve kendisinden de dersimi tazelemesini istedim, o mübarek de ‘Almış olduğun dersine aynen devam et.´ diye buyurdu, bizi de kabul etti…

Her Ramazan geldiğinde sizi burada görüyoruz. Eskiden beri Şeyh Hamid-i Veli Camii´nde teravihler hatimle kılınıyor, önceden Köşker Hafız namazları kıldırırmış bu konuda neler söylersiniz?

Evet, önceden Somuncu Baba Camii´nde Köşker Hafız kıldırırdı, daha sonra Çarşı Camii´nde bir dönem kıldırdı. Bizler de onun arkasında hatimle teravih kılardık. Bir müddet sonra Konyalı Himmet Hafız Hulûsi Efendi Hazretleri´nin tavassutuyla Çarşı Camii´ne gelip hatimle teravih namazlarımızı kıldırdı. /resimler/2016-1/1/2159526073350.jpg

Hulûsi Efendi (k.s.)´nin babası Hatip Hasan Efendi´nin çok celalli birisi olduğu söyleniyor, doğrumu?

Evet, doğru, biz çocukken, Hatip Hasan Efendi geliyor denildiği zaman kaçacak yer arardık. Çok celali meşrebe sahipti ama çok iyi, mükemmel bir insandı, merhametle doluydu.

Caminin ilk durumu, medrese veya caminin geçirdiği restorasyonlar, tamirler ve şimdiki durumu hakkında H. Hamidettin Efendi´nin hizmetleri açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?

Hulûsi Efendi Hazretleri´nden sonra külliye ve caminin bakım ve onarımı çok mükemmel bir şekilde değişip insanlığa hizmet vermeye devam etmektedir. Tabi burada Hulûsi Efendi Hazretleri´nin mübarek kelamlarının ortaya çıkarak ‘Bizim fevkimizin üstünde olacak.´ demeleri gerçekleşmiş oldu. Bu da memleketimiz için bir iftihar kaynağı olmuştur. Hele bilhassa (Orta Cami) açılarak hizmete sunulması ile birlikte Darende´mizin ziyaretçi akınına uğraması kaçınılmaz bir gerçektir. Cami yanında bulunan medrese ise eski durumunu babamlar bilirler hatta babamlar orada okunduklarını söylerlerdi, istifade etmişlerdir bilirler ama biz faaliyette iken görmedik. Biz çocukken medresenin kapısız penceresiz viranehâlini biliriz hatta oralarda küçükken oyun oynardık.

Çok mühim bir hadise de şudur: Ben bir tarihte Hacı Hulûsi Efendi´nin yanına geldim. Beş altı kişiyle beraber oturuyorduk. O zamanlar Hamidettin Efendi Darende Çarşı Camii´nde imamlık yapıyordu. Sohbet sırasında Hamidettin Efendi´den bir mevzu açıldı ve ben de Hacı Hulûsi Efendi´ye; ‘İnşallah hocam, Hamidettin Efendi yerinizi tutar.´ dedim. Mübarek adam Hulûsi Efendi de bana karşılık olarak; ‘Allah izin verirse benden kat katta ileri gider.´ diye söyledi. Buna şahit olan birkaç tane arkadaş hâlâ bunu söylerler. İnşallah çok ileri de gitti Hamidettin Efendi… Maşallah… Maşallah...

Mehmet Amca, sizin bir dönem Darende´de su tesisatı ve elektrik tesisatı işleriyle uğraştığınızı duyduk. Somuncu Baba Camii ve Zaviye Mahallesi´ne su ve elektrik getirilmesindeki hizmetlerden bahseder misiniz?

1953 Darende´ye elektrik ve su tesisatı yapıldı. 1954 senesinde Zaviye´ye elektrik verilmedi. Dört mahalle olan Hacıderviş, Sungur, Heyiketeği, İbrahimpaşa Mahallelerinin hepsine elektrik verildi ama Zaviye Mahallesi´ne verilmediler. Hacı Hulûsi Efendi Hazretleri elektrik ve su için belediyeye çok müracaat ettiyse de bu hizmetlerden Zaviye´yi mahrum ettiler. Buna Hulûsi Efendi Hazretleri´ninçok canı sıkıldı. Belediye, biz sadece size telini verebiliriz dediler. Bunun üzerine Hulûsi Efendi mahallelerden hemen direkleri tedarik edip Kurtbağı Camii´nin oradaki elektrik trafosundan başlayarak Köprügözü´nden Somuncu Baba Camii´ne kadar, bizimle beraber bizzat kendileri de çalışmak üzere ellişer metre arayla direkleri diktik. Belediye tellerini verdi. Trafodan Zaviye´ye kadar telleri de biz çektik. Bu elektrik hatları çekilirken kardeşim Ali´de bizimle beraber çalışıyordu. Direğin başında çalışma esnasında elektrik akımına kapıldı. Büyüklerin duasıyla hamdolsun bir şey olmadan kurtardı. O olay üzerine Allah´a şükür için kurban kestik. Su tesisatını da yine belediye o zaman yapmadı. Her mahallede gürül gürül sular akarken Zaviye Mahallesi´ni bu hizmetten mahrum bıraktılar. Çarşıdan İmam Hatip Lisesi´nin oraya kadar su tesisatını getirdiler ama Zaviye Mahallesi´ne bu hizmeti getirmediler. Hacı Hulûsi Efendi buna çok üzüldü ve belediyeye gitti ve belediyeden dediler ki; ‘Jandarma dairesinin oradan Çarşı Camii´nin oraya kadar gömülü olan boru var. O boruyu söküp götürün, kullanın.´ Bunun üzerine Hulûsi Efendi´yle birlikte, bizatihi kendisi de çalışarak o boruları söktük İmam Hatip Lisesi´nin oradan Şeyh Hamid-i Veli Camii´nin oraya kadar boruları döşeyip caminin önüne suyu akıttık. Darende´nin neredeyse tüm elektrik ve içme su tesisatlarını kardeşim Ali ile birlikte biz yaptık.

Çocukluk hayatınız Zaviye´de geçtiği için evlerin durumu ve komşuluk ilişkileri hakkında bize bilgi verir misiniz?

Burada iyi komşularımız vardı. Hacı Bekir Karaağaç, Ali Rıza Karaağaç, Hacı Mustafa Karaağaç, Ali Galip´in ve Doktor Şemi Karaağaç´ın babası vardı. Bu kişiler iyi insanlardı. Hasan Feyzi Efendi´nin evinde veya bir ihvan evinde her gün toplanırlar sohbet ederlerdi.

Buradaki (Zaviye´deki) evinizin yeri nereydi?

Şimdiki Avukat Mehmet Yalım´ın evinin bulunduğu civardaydı. Ali Rıza Karaağaç´ın evinin bitişiğindeydi. İyi komşularımızdı.

Hatip Hasan Efendi nerede otururdu. Misafire ikram bu ailede yıllardır nasıl devam eder?

Hatip Hasan Efendi, caminin yanındaki Bedrettin Ateş´in oturduğu evde oturur idi. Genelde o evde toplanılır sohbet ederlerdi. Daha sonra Hacı Hulûsi Efendi Taceddin-i Veli Türbesi civarına kerpiçten bir ev yaptı. Orada bir müddet kaldılar. Daha sonra o kerpiç evi de yıkıp şimdiki evin bulunmuş olduğu yere yeni ev yaptılar. O yapılan eve de çok sayıda seven insan gelir gider, onlara yedirir içirir, misafir eder en güzel şekilde ağırlar, yolcu ederdi. Şimdi de Allah razı olsun Hulûsi Efendi´nin mahdumu Hamidettin Efendi de bu evi tamamen elden geçirdi, düzenledi. Hulûsi Efendi´nin devamı olarak en güzel şekilde sevenlerinin hizmetine devam etmektedir.

Bu cami önündeki balıklar hakkında neler biliyorsunuz açıklar mısınız?

Pek bir bilgim yok ama Somuncu Baba Hazretleri´nden günümüze kadar gelen bu balıkları o zatın hatırına gelen giden insanlar ve buranın sakinleri tutmazlar ve yemezler. Bu balıkların, Allah´ın izniyle Kore Harbi´ne iştirak ettikleri de rivayet edilir.

Anahtar Kelimeler: Mehmet, Arif, Toprak, Röportaj
Okuyucu Yorumları (1 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
İbrahim Sözen
4.1.2016 17:30:09
Rahmetli babamın, Büyük Usta Kadir Ağa´ya 1935 ve 1940 lı yıllarda doldurduğu tabanca fişeklerini büyük ve güzel bir hatıra olarak hala muhafaza ederim. Çocukluğumdan beri saçma, barut, dolma tüfek kapsunu (kapsül) gibi av malzemelerini her zaman Mehmet Ağa´dan alırdım. Ruhları şad, mekanları Cennet olsun.
Yazarın Diğer Yazıları
Irmaklı Köyü (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Hacı Gözütok ile röportaj (12 Nisan 2018 - Perşembe)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPORTAJ - 2 (06 Mart 2018 - Salı)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPÖRTAJ (04 Şubat 2018 - Pazar)
Kamil Akgül Röportaj-3 (02 Ocak 2018 - Salı)
Kamil Akgül Röportaj-2 (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMİL AKGÜL İLE RÖPORTAJ-1 (19 Kasım 2017 - Pazar)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ –II (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ-1 (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ-2 (06 Haziran 2017 - Salı)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ (06 Nisan 2017 - Perşembe)
ILICA ZİYARETİ VE HATIRALAR (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
PROF. DR. KEMAL DİNÇER İLE RÖPORTAJ (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Günerliden Yankılanan Hoş Sada (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Atmalı Yöresinden Selam Var (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Dr. Sadık Özen ile röportaj (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Memduh Önal ile röportaj 2 (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
Memduh Önal ile röportaj (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Vahap Sönmezler ile röpörtaj (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Bir muhabbet ve hizmet ehli: Osman Parlak (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
“Hacı Piroğlu” Hacı Hamza Çokyaşar (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Mengelisli Kara Mustafa Dayı (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Gürünlü Hacı Hüsnü Dayı (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Hakkında ne dediler? (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Hulusi Efendi Çok Büyük Bir İnsandır (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Hacı Hasan Akyol Efendi (03 Mart 2015 - Salı)
Gerçekleşen Sözler (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Unutulmaz Hatıralar (03 Ekim 2014 - Cuma)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor-3 (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor - 2 (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Yazıköylüler Anlatıyıor (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Maraşın Kurtuluşunda Darendeliler (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Hulusi Efendi (k.s.) ve Cami Kitabeleri (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Malatya kitaplığında DARENDE (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Gönüllerin bayramı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Evrensel görüşleriyle bir lider Hulusi Efendi (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Herkesin sevdiği ve saydığı gönül sultanı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Kalkınmanın umudu Hulusi Efendi (k.s.) (07 Aralık 2012 - Cuma)
Hulusi Efendi (k.s) ve Hac hatıraları (09 Kasım 2012 - Cuma)
Aşık Mevlüt’ün ardından (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Eğitim hayırseveri Hulusi Efendi (k.s) (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Hulusi Efendi’nin sağlık hizmetleri (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Yirminci Asrın Filozofu (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
50 yıldır okunan bir eser (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Kırk yıl önceki bir gazete manşeti (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Darende Şairleri Antolojisi (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
50 yıllık proje (02 Mart 2012 - Cuma)
Yeşili getiren kişi (07 Şubat 2012 - Salı)
Darendeli Hasan Rıza Paşa (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Tevazulu Bir İnsan Uzun Hacı (02 Aralık 2011 - Cuma)
50 yıl önce Darende’deki Öğretmenler (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Zaferi müjdeleyen kahraman gazilerimiz (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Şerh Yarışması Hakkında ne dediler (02 Ağustos 2011 - Salı)
İlim ehlinin Darende izlenimleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Onbir tavsiyesi (09 Haziran 2011 - Perşembe)
İrfani Abdullah Darendevi (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Halid-i Yekta Efendi (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Darendeli Hacı Mahmud Efendi (11 Ocak 2011 - Salı)
Bir Darende sevdalısı Hasan Ali Göksoy (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinden Belgelerle Darende (06 Kasım 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinde Darende Halkevi (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Sağ elin sol elden gizlediği (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sempozyum Tebliğlerinden Özetler (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
İlim Adamları Hulusi Efendi’yi anlatıyor (07 Haziran 2010 - Pazartesi)
Devlet Arşivlerinde DARENDE (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Yakınlarının Diliyle: HACI VALİDE (04 Nisan 2010 - Pazar)
Memleket için büyük hizmetler yaptı (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Darendeli İki Alim (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
İhramcızade Sempozyumu (03 Kasım 2009 - Salı)
Çeşmeler ve Sulama Kanalları (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Cömertlikte yarış (04 Eylül 2009 - Cuma)
Hazeynce (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Kıbrıs barış harekatı... (21 Temmuz 2009 - Salı)
Mecruh`nin şiirlerinde Peygamber sevgisi (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Yemenicilik ve kunduracılık (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Bolu Gerede’de Darendeli İbilli Ailesi / (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Somuncu Baba Dergisi’nin 100. sayısı (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Mektuplar ve Hatıralarla Bedrettin Ateş (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Define meraklılarına (20 Aralık 2008 - Cumartesi)
Hacı Ömer Aydoğan ile röportaj (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Helvacılık (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
5.4625
EURO
6.1622
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
15 Kasım 2018 Perşembe
Bugün
Sağanak
6 °C
-2 °C
Cuma
Parçalı bulutlu
10 °C
-1 °C
Cumartesi
Bulutlu
10 °C
-1 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Gülün dikene katlanması onu güzel kokulu yaptı…

Mevlana