Hakikatler
Tarih: 6.2.2015 00:00:00 / 944okunma / 0yorum
Hüseyin YAREN

Geçtiğimiz günlerde Cine5 Tv?de ?Tarih ve Medeniyet? isimli programda Somuncu Baba Hazretleri ve Osmanlı coğrafyası üzerindeki etkileri, yetiştirdiği talebeleri ve günümüze yansıması ile ilgili çok güzel bir program yapıldı. Programın yöneticisine, sunucusuna, katılımcılara ve özellikle Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil Bey?e şükranlarımızı arz eder, başarılarının devamını diler, tebrik ederiz. Tarihî kaynaklara dayanılarak Somuncu Baba Hazretleri çok güzel bir şekilde objektif olarak ifade edildi. Özellikle Somuncu Baba Hazretleri?nin Darende?de medfun olduğuna dair bilgiler çok dikkat çekiciydi. 1262/1846 tarihinde Sivas Valisi?ne gönderilen I. Abdulmecit dönemine ait bir belgede (Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Cevdet Evkaf, No: 18635) şu ibareler geçmektedir: ?Somuncu Baba Hazretleri Darende kazasında medfundur.? ?Darende kazasında medfun? ve ?Defn-i Hâk-i Itırnak?. Bu ibareler Darende?nin misk-ü amber kokulu toprağında Somuncu Baba Hazretleri?nin medfun olduğunu göstermektedir.

Yazımızda, Somuncu Baba Hazretleri?nin tahrir defterlerine, arşiv belgelerine, temettuat defterlerine ve değişik vesikalara göre nerede medfun olduğunu ve günümüze yansımasını ifadeye çalışacağız.

Somuncu Baba Hazretleri, bulunduğu makam ve görev sebebiyle değişik coğrafyalarda bulunmuştur. Bursa?da sırrı ortaya çıktıktan sonra Aksaray?a gelmiş, burada Baba Yusuf Hakiki?yi Aksaray?da bırakıp oğlu Halil Taybi Hazretleri?yle birlikte Darende?ye yerleşmiştir. Bu müstesna yerde ve yüksek kayalıklardaki çilehanesinde yaşamıştır. Halen Darende?nin Zaviye Mahallesi?nde (Hıdırlık Mahallesi) kendi isimleriyle anılan Şeyh Hamid-i Velî Camii?nde muntazam bir türbe içinde oğlu Halil Taybi (k.s) ile beraber medfun bulunmaktadır. Somuncu Baba Hazretleri?nin günümüze kadar bu etkisi devam etmiş, aynı hizmet anlayışı içerisinde çalışmalar sürdürülmüştür. Neseb-i Âlisi?nin önemli bir kolu Darende?de bulunmakta ve aynı neşve ile hizmetlerini sürdürmektedirler. Soyunun diğer kolu ise Aksaray?da bulunmaktadır.

Somuncu Baba?nın Darende?deki Evlat ve Torunları

Somuncu Baba Hazretleri?nin soyundan gelen ve hâlen Darende?de oturan evlat ve torunları tarihî neşveye uygun olarak hayatlarını idame ettirmektedirler. Bu kol ile alakalı bilgileri ise şu şekilde izah edebiliriz.

a)     Es-Seyyid Osman Hulûsi Efendi ailesinin elinde olan ve hâlen İstanbul?daki Nekabet Dairesi kayıtları arasında bulunan şeceredir. Bu şecere Osmanlı arşiv belgeleriylede ispatlanmış ve onaylanmıştır.

b)     Hanefi Hoca?nın Darende Tarihi adlı eserinde şu bilgiler yer almaktadır.

?Şeyh Hamid-i Velî?nin neslinden Darende?de birçok ulema, meşayıh, umera ve vüzera yetişmiştir. Oğlu Halil Taybi (Halil Baba) Hazretleri?nin dört oğlu olmuştur. Soy bu şekilde devam etmiştir. Bunların isimleri ise şu şekildedir: Seyyid Ahmed-i Velî, Mehmet Salim, Şeyh Mustafa, Şeyh Abdullah Karabaşî?dir.? (Şeyhzadeoğlu Özel Kitaplığı?nda bulunan Osmanlıca nüsha)

c)     Somuncu Baba Hazretleri?nden olan Baba Yusuf Hakiki, Hakikiname adlı eserinde Halil Baba?dan bahsetmektedir. Anlaşıldığına göre kendisi Baba Yusuf Hakiki?den önce vefat etmiştir. Çünkü Baba Yusuf Hakiki vefat olayından sonra ?Mersiye-i Halil Baba? başlığı altında bir mersiye yazmıştır. ( Baba Yusuf Hakiki, Hakikiname Vrk. 36/6, 37/a.). Bu mersiyede Baba Yusuf Hakiki?nin Halil Baba?ya duyduğu özlem anlatılırken bizlere uzak mekânlarda bulunduklarını göstermektedir.

d)    Müslüm Penahi?nin kaleme aldığı Manzume?deki şecerede Somuncu Baba?nın Halil Baba olarak bilinen oğlu ve torunları Darende?de olduğu belirtilmektedir. Bu durum Memluklü Sultanı Kansu Gavri?ye kadar uzanan belgeler zinciriyle ispat olunmuştur. (Salih Nihani, Divanı?nın yazma nüshası)

Arşiv belgeleri ile ailenin elinde bulunan belgeler birbirini tasdiklemektedir. Bunun içinde en önemli olanı Tapu Tahrir Defterleri?dir. Şimdi de bu tahrir defterlerindeki kayıtları inceleyelim.

Tapu Tahrir Defterlerindeki Kayıtlar

937/1530 tarihli Malatya Evkaf ve Emlak Defteri:

?Süleyman (Kanuni) devrine ait olan bu defterde ?Defter-i Evkaf ve Emlak-ı Kaza-i Darende? başlığı altında olan belgelerde Darende?deki vakıflar mülk ve malların envanteri bulunmaktadır. Bu defterdeki bilgiler, Somuncu Baba Hazretleri?nden sonraki zamana aittir. Bu belge şu bilgileri ihtiva etmektedir.

a-     Somuncu Baba Hazretleri?ne ait vakıflar bulunmaktadır. Bu vakıfların geliri ise Çilehane?ye ve Çilehane?nin yanında bulunan Halveti Tarikatı?na mensup sufilerin kaldığı evlere aittir. Bu vakıflar Memluklü Sultanı Kansu Gavri tarafından verilmiştir. Çilehane?si yeşil kapılı küçük bir oda ve bu odadan 1x2 metrekarelik küçük bir kapı ile geçilen kıbleye dönük ikinci bir odadan oluşur. Bu Çilehane aynı şekliyle hâlen muhafaza edilip aynı önemini korumaktadır.

b-     Somuncu Baba?nın torunları, Neseb-i Âlisi hem Memluklü hem de Osmanlı Devleti tarafından vergiden muaf tutulmuştur. Bu da gösterir ki devrin hükümdarları aynı saygı ve tazimi göstermişler, çok hürmetkâr davranmışlardır. Topraklar devletlerarasında el değiştirmesine rağmen Somuncu Baba Hazretleri?nin evkafına dokunulmamış bilakis desteklenmiştir.

c-     Belgede Somuncu Baba?nın oğulları ve torunlarından bahsedilmektedir. Somuncu Baba?nın oğlu Halil Baba ve onun oğlu Mevlâna Hamza ile onun oğulları Halil ve İsmail?den bahsedilmektedir. (Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Tapu Tahrir Defteri No: 156,)

  Bu belgeler ile Somuncu Baba Hazretleri?nin Darende?deki kolunu Yavuz Sultan Selim dönemine kadar taşımak mümkündür. Bu da Somuncu Baba Hazretleri?nden 105 sene sonra demektir ki; bu dönemde de torunları ve evlatlarının aynı şekilde hizmetlerde bulundukları açıkça görülmekte ve tarihçe ispatlanmaktadır.

  Somuncu Baba Hazretleri ile ilgili iki belge örneğini özet olarak verelim:

·                    1260/1844 tarihli temettuat tahrir kayıtlarına göre, Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri Darende?de medfundur. O tarihte şeyhlerden müteşekkil otuzaltı haneden ibaret Sahihü?n-neseb evladı da burada ikamet etmektedir. Padişah emri ile vergiden de muaf tutulmuşlardır.

·                    1102/1609 tarihli bir tevcihatta Şeyh Hamid-i Veli soyundan olup ve Şeyh Hamid-i Veli camiinde görev yapan bir imam, bir müezzin ve bir Çerağdar?ın tayini bildirilmektedir. Tarih boyunca Şeyh Hamid-i Veli Camii?ndeki görevliler Somuncu Baba Hazretleri?nin Neseb-i Âlisi?nden olmuştur. Hatta camii haziresinde Neseb-i Âlisin?den büyük zâtlar medfundur.

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
EĞİTİMDEN HAYATA FARKLI BİR BAKIŞ (19 Ekim 2017 - Perşembe)
Kudüsü anlamak (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
Kitap okumanın önemi / sırları keşfetmek (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
Necip Milletimiz, Cennet Vatanımız (05 Temmuz 2017 - Çarşamba)
ADİL OLMAK (06 Haziran 2017 - Salı)
Tarih şuuru / toplumsal hafıza (06 Nisan 2017 - Perşembe)
MEDENİYETİMİZE DAİR BİR KAÇ KELAM (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
Halep´in önemi (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Petrol – Oyun – Mücadele (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Tarihten günümüze Musul (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Ehl-i Sünnet Hassasiyeti (05 Ekim 2016 - Çarşamba)
Bilinçli olmak, şuurlu olmak (02 Eylül 2016 - Cuma)
Sala ve ezanlarla kahramanlık destanı (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Somuncu Baba´da bayram sabahı (29 Temmuz 2016 - Cuma)
Maneviyat iklimi Ramazan ayına girerken (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Tüm Türkiye´ye örnek olacak hizmetler (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Mesleklerin en güzeli öğretmenliktir (04 Aralık 2015 - Cuma)
Gençliğin / Gençlerin Kıymeti (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Eğitim üzerine bir kaç söz (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Adaletin toplum üzerindeki önemi (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Çifte Bayram (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Anma Merasimi ne doğru (07 Temmuz 2015 - Salı)
Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi (ks) (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Kutlu Doğum / lemlere Rahmet (04 Mayıs 2015 - Pazartesi)
Son Kale Çanakkale (06 Nisan 2015 - Pazartesi)
Hacı Naciye Ateş Okulları (03 Mart 2015 - Salı)
Aile huzuru toplumun huzuru (06 Ocak 2015 - Salı)
Öğretmenler Günü (10 Aralık 2014 - Çarşamba)
Hidayet kaynağı Kuran-ı Kerim (06 Kasım 2014 - Perşembe)
OKULLAR AÇILIRKEN (09 Eylül 2014 - Salı)
Bayram ve Hüzün (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
DÜNYAYA TEŞRİFİNİN 100. YILI ANISINA (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
BAHR-I UMMAN (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Sevgi Seli (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Cevherin kıymetini bilmek (11 Nisan 2014 - Cuma)
Daha ileriyi görmek (13 Mart 2014 - Perşembe)
İnceliği anlamak, yakalamak (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Sayfa:
DOLAR
3.8792
EURO
4.5760
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:24 07:03 12:22 15:02 17:22 18:49
Malatya
19 Kasım 2017 Pazar
Bugün
Bulutlu
12 °C
6 °C
Pazartesi
Sağanak
11 °C
6 °C
Salı
Parçalı bulutlu
8 °C
0 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Dünyada bir garip veya bir yolcuymuş gibi yaşa

Hz. Muhammed