Sel önünden kütük kapmak
Tarih: 6.11.2014 00:00:00 / 1062okunma / 0yorum
Cemil Gülseren

Malatya mahalli basınında ara sıra söz edilen ?Malatya Kitaplığı Projesi?, sözlerin, söylenenlerin, yaşananların yazıya geçirildiği; gelecek nesillere aktarıldığı bir projedir. Sözde kalmayan, hayata geçirilen, gelecek nesiller için kalıcı bir miras. Hem de heba olanından değil. Doç. Dr. Ulvi Saran?ın Malatya valiliği döneminde başlatılan projenin koordinatörlüğünü Prof. Dr. Hasan Kavruk yapmaktadır. 2010 yılı itibariyle fiilen başlayan süreç devam etmektedir.

Malatya?nın köklü geçmişini günümüze taşımak, sanatsal ve kültürel değerlerini yaşatmak, sosyo-ekonomik potansiyelini ortaya koymak, tüm yönleriyle ilimizin zaman içerisinde yaşadığı dönüşüm ve değişimi anlaşılır kılmak, bu amaçla bilgi-belgelerin kayıt altına alınıp korunarak araştırmacıların kullanımına sunmak amaçlarına dönük bir projedir.  Malatya Kitaplığı, Edebiyat, Eğitim, Coğrafya, Kültür-Sanat, Araştırma-İnceleme, Arkeoloji, Mimarlık, Biyografi-Hatırat, Sözlük-Bibliyografya, Tarih ana başlıkları içerisinde belirlenen 100 farklı başlıkta 100 farklı eserin basım projesidir.

Projenin Sözlük Dizisi?nin ilki olan ?Malatya Sözlüğü?nün ilk baskısı da Temmuz 2014?te gerçekleşti.  Bu sözlüğün ortaya çıkışı 1992-1995 yılları arasında Malatya?nın genelinde (ilçe ve köyleri dâhil)  yapılan ağız derlemelerine dayanır.  İnönü Üniversitesi?nde çalıştığım yıllarda yaptığım bu doktora tezi yayınlanmıştır:  Cemil Gülseren, Malatya İli Ağızları (İnceleme-Metinler-Sözlük ve Dizinler),  TDK Yayınları, Ankara, 2000. Bu kitabın sonunda yer alan sözlük 40 sayfa olup 1008 kelimeye yer verilmişti. Bu çalışmadan yola çıkarak genişlettiğimiz ve ilerlettiğimiz Malatya Sözlüğü ise 230 sayfadır. Tanıklı / Misalli olup ayrıca benzer çalışmalardan fazlası, bu sözlüğün ?etimolojik? bir özellik taşımasıdır. Sıraladığımız kelimelerin hepsi köken (menşe) itibariyle incelenmiştir.

Bu sözlüğe konulan kelimelerin öncelikle Malatya?da kullanılmış ya da kullanılıyor olmasına dikkat edilmiştir.  Bu manada yine TDK  /  Derleme Sözlüğü?nün bütün ciltleri de taranmıştır. Bunun dışında mahalli kaynaklar, kitaplar, dergiler, gazeteler taranmıştır.  Sözlük çıktı ancak ben hâlâ yeni duyumlara, katkılara hazır bekliyorum. Ben dosyayı kapatmadım. Bu çerçevede önemli bir çalışma da Sevgili Hemşerimiz, Gazeteci-Yazar Sayın Ahmet Dinç?in 2013 senesinde yayınlanan ?Türkçenin Kayıp Kelimeleri?  adlı yayınıdır. Malatya İli Ağızları kitabında vurguladığımız konuya Ahmet Dinç de kitabın sunuşunda değinmektedir. Bu yazıya başlık olan ifade de bunun neticesidir aslında. Teknolojinin,  iletişimin, şehirleşmenin bu denli hızlandığı bu devirde, kültürel birikimlerimizi, değerlerimizi, varlıklarımızı korumak, kollamak, yaşatmak, olmadı kayda almak, sel önünden kütük kapmak değildir de ya nedir? Yüzlerce Türkçe kelime, varlığından bile kimsenin haberi olmaksızın vefat eden her yaşlıyla birlikte yok olup gitmektedir.

Her yöreye, her yaşa, her mevsime, her mesleğe göre kelimelerimiz o denli zengin ki, asıl şehirlere yerleşenler, aydınlar Türkçemizi kısırlaştırmakta, yoksullaştırmakta. Asıl onlar sınırlı kelime sayısı ile sınırlamaktalar. Türkçe üç yüz binlere dayanan kelime hazinesine sahiptir.  Seksen bin kelime ile roman yazan Cumhuriyet dönemi romancılarımızı bile anlayamıyorsak ne desek boş.

Bir Dilek-Bir Temenni        

Valimiz Sayın Süleyman Kamçı Bey?in dikkatlerine arz ederim: Bu kitaplar, bu sözlükler yayınlanıyor. İyi güzel de asıl ulaşması gereken, okuması gereken kitleye, gençliğe erişmiyor. Protokole, bürokrasiye ve belli resmi kurumlara dağıtmakla asıl hedeflere ulaşılmış olmuyor.  Protokol onu alır dolaba kor, kütüphaneci de rafına. Oralarda kalır öylece dostlar. Her okula, her liseye hiç olmazsa dağıtımı yapılabilse keşke... Görülen lüzum ve istek üzerine bu notu yazdım efendim. Şimdi proje size emanettir. Bayrak yarışında söz sizindir Sayın Valim.

Konuşulan bizimdir; bizim olan ise bildiklerimizdir. Biz sel önünden kaptıklarımızı bu sözlükte örnek kullanımlarıyla sunmaya çalıştık. Emek verenlere, öncülük eden önceki valilerimiz Sayın. Doç. Dr. Ulvi Saran?a,  şimdi İstanbul Valisi olan Sayın Vasip Şahin?e teşekkür ediyorum. 

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
YALAN VE YANLIŞ (06 Ağustos 2018 - Pazartesi)
Herkesin derdi (24 Temmuz 2018 - Salı)
Yakışır (01 Haziran 2018 - Cuma)
Nerede Kalmıştık? (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Dereden Tepeden (12 Nisan 2018 - Perşembe)
Ne kadar okur-yazarız? (06 Mart 2018 - Salı)
Herkes farkında (04 Şubat 2018 - Pazar)
İKİ SU BİR SÖZ (02 Ocak 2018 - Salı)
Bir Ara (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMÛS NÂMUSTUR YA DA… (19 Kasım 2017 - Pazar)
PARAM/PARÇA (19 Ekim 2017 - Perşembe)
DİP BUCAK (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
Kaldı mı? (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
Geldi Geçti Gitti (05 Temmuz 2017 - Çarşamba)
YOLUNUZ DÜŞERSE (06 Haziran 2017 - Salı)
BULUT ALTINDA (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
Seçme mi, saçma mı? (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Atalar Söylemiş (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Kıymet Bilmek (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Havadan sudan (05 Ekim 2016 - Çarşamba)
Satılık değil (02 Eylül 2016 - Cuma)
HAK YERİNİ BULUR – er ya da geç (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Önümüze çıkanlar (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
İşte Ecdad İşte Evlad (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Karmakarışık (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Vakti gelmişti (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
Yeri de geldi zamanı da… (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Armudu Taşlamak (01 Ocak 2016 - Cuma)
Ama yetsin bu kadar! Yeter! (04 Aralık 2015 - Cuma)
Bir gün gelir (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Algı ve imaj denilince (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Köşeli yazılar (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Şifa niyetine (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Dinleyen arif gerek (07 Temmuz 2015 - Salı)
Örnek insan Osman Hulsi Efendiyi anarken (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Nereden nereye (04 Mayıs 2015 - Pazartesi)
Uzlukta buluşmak (06 Nisan 2015 - Pazartesi)
Hepsi bir (03 Mart 2015 - Salı)
Yok mu ortası? (06 Şubat 2015 - Cuma)
Neden Sonra?... (06 Ocak 2015 - Salı)
İşte bizim atmaca tutmacalarımız (10 Aralık 2014 - Çarşamba)
Tuzaklara uzak olmak (03 Ekim 2014 - Cuma)
BU KAÇINCI SONBAHAR? (09 Eylül 2014 - Salı)
Bağlanmak mı Bağımlılık mı? (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
RAMAZANDA YAŞAMAK (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
GÜN ZEVALE ERMEDEN (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Aynaya bakmak (15 Mayıs 2014 - Perşembe)
Seçimden sonra mı? (11 Nisan 2014 - Cuma)
Memleket havası (13 Mart 2014 - Perşembe)
Köşename (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Gelmez denilenler geçti bile (04 Ocak 2014 - Cumartesi)
Darendeli kitapçılar Marsa mı gitti? (06 Aralık 2013 - Cuma)
Yerelim mi yüceltelim mi? (08 Kasım 2013 - Cuma)
Tükenmişlik mi, doymazlık mı?... (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Baştan aşağı (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Karman çorman (06 Ağustos 2013 - Salı)
Bizim boranı (08 Temmuz 2013 - Pazartesi)
Önce sevgi (12 Haziran 2013 - Çarşamba)
Kelam-ı kibarlar (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Akıl insanlar denilince (05 Nisan 2013 - Cuma)
Balaban’ın evleri (13 Mart 2013 - Çarşamba)
Her an herşey olabilir (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Sini Daşlı (01 Ocak 2013 - Salı)
Bizim eller (07 Aralık 2012 - Cuma)
Bir zamanlar ne iyiydik (09 Kasım 2012 - Cuma)
Perdenin önü (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Nasıl varsın? (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Ne yüzle? (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Nereden nereye (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
Güzelliklerin örneği Hulusi Efendi (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Ölçü ille ölçü (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Dostun uzaklığı (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
İçimizden birileri (02 Mart 2012 - Cuma)
Kim kiminle (07 Şubat 2012 - Salı)
Yenilenen sadece yıl mı? (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Şehirlerin insanları (02 Aralık 2011 - Cuma)
Atma gardaş men yareliyem (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Kitap kabı (06 Ekim 2011 - Perşembe)
Bayram bu Bayram (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Bir ün geldi kulağıma (02 Ağustos 2011 - Salı)
Yanımızdakiler (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şimdi değil de ne zaman ? (09 Haziran 2011 - Perşembe)
Ömür dedikleri bir rüya (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Çerçi yükün ne tutar? (25 Mart 2011 - Cuma)
Çerçi yükün ne tutar? (25 Mart 2011 - Cuma)
Karac(a)oğlan’ın kaplanı (06 Mart 2011 - Pazar)
Kim ne bilir? (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Yıl geçer gönül geçmez (11 Ocak 2011 - Salı)
Mümkün mü? (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Bir öğretmen (06 Kasım 2010 - Cumartesi)
Böğürtlenin dikeni (05 Ekim 2010 - Salı)
Türklerde ordu-millet geleneği (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Hangi saatlerdesiniz? (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sular seller gibi (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
Güller vadisinin nadide gülü; (04 Haziran 2010 - Cuma)
Külbastıdan gülbastıya (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Gizliden gizliye (04 Mart 2010 - Perşembe)
Taşlama (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Söz sahiplerinin gözdeleri (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
Bu da geçer yahu! (03 Kasım 2009 - Salı)
Üfürükten teyyare (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Ne olur ne olmaz (04 Eylül 2009 - Cuma)
Gülmekle gül olmak (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Derya bilmez mahiler (21 Temmuz 2009 - Salı)
20.yüzyılın Yunus’u (04 Haziran 2009 - Perşembe)
Ayakbastı’dan kolbastı’ya (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Geçinmek (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Var mısın, yok musun? (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Özürlü özürler (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Hangi Mahalle (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Ben de açılıyorum (20 Aralık 2008 - Cumartesi)
Dilden dile (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Ayna var yüz yok (13 Ekim 2008 - Pazartesi)
Gönül ne der? (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
6.2671
EURO
7.3794
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
22 Eylül 2018 Cumartesi
Bugün
Güneşli
30 °C
13 °C
Pazar
Güneşli
31 °C
14 °C
Pazartesi
Güneşli
30 °C
13 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Ne irfandır veren Ahlâka yükseklik ne vicdandır, Fazilet Hissi insanlarda ancak Allah korkusundandır.

M.AKİF ERSOY