Maraşın Kurtuluşunda Darendeliler
Tarih: 10.2.2014 00:00:00 / 1976okunma / 1yorum
Musa Tektaş

Maraş?ın Kurtuluşunda Darendeliler

Bir Belge / Bir Hatıra

 

12 Şubat 1920 tarihi, Maraş?ın kurtuluş günüdür. Milli Mücadele?nin sürdüğü o zor günlerde Maraş?ın kurtuluşunda Darendeliler?in bilfiil büyük destekleri olmuştur.

Maraş halkına yardımcı olmak amacıyla 30 Ocak 1920?de Sivas?ta alınan Kuvayı Milliye kararına göre Darende?nin de içinde bulunduğu Kangal, Gürün ve Aziziye eşraf ve Müdafaa-ı Hukuk Cemiyetlerinden alınacak kişiler de Elbistan?a gidip durum tespiti yapıp yardımda bulunacaklardı.

Ayrıca Maraş?ın işgali dolayısıyla yurdun birçok yerinden ayni ve nakdi yardımlar yapılmıştı. Darende bu meyanda o yokluk zamanlarında 110 lira nakdi, 800 kile buğday yardımı yapmıştır.

Darende?de gerçekleştirilen mitinglerin akabinde mahsur kalan Maraşlı?lara yardım etmek üzere kuvvet hazırlanmıştır. Darende kaymakamlığının 1 Şubat 1920 tarihli telgrafında Maraş ahalisine yardım için el birliğiyle geceli gündüzlü çalışarak bütün teçhizatıyla ?Yıldırım? namı verdikleri bir tabur teşkil edilmiş ve Maraş?a doğru yola çıkarılmış denilmektedir. (Yaşar Akbıyık, Millî Mücadele?de Güney Cephesi (Maraş), s. 191.)

Bu harekete iştirak eden Darende?nin Sakızlı Köyü?nden Köse Dayı, Kasımoğlu, İbrahim Yazıcıoğlu ve Heyiketeği Mahallesi?nden M. Hacı Sönmezler (Göğ Hacı?dan) nakledildiğine göre, Fransızlar?ın Maraş?ı işgal ettiklerinde daha ileriye gelmelerini önlemek ve Maraş?ı kurtarmak amacı ile Darende?nin Yenice Köyü?nden merhum Mehmet Ağa (Yücel) ilçenin ileri gelenleri ve Müdafaa-ı Hukuk Teşkilatı ile görüşüp onların, maddi yardımla birlikte kuvvet yardımında da bulunmalarını sağlamıştır.  Mehmet Ağa, Balaban ve merkez köylerinden, Ayvalı?dan gönüllü asker toplamış, Maraş yöresinde Kuvay-ı Milliye`yi teşkilatlandıran Kılıç Ali Paşa?ya gidip emirlerinde olduklarını bildirmiştir.

Kılıç Ali Paşa Eloğlu ve Pazarcık yöresinde Mehmet Ağaya bir cephe veriyor. Burada Fransızlarla çarpışmaya giriyorlar. Bu savaşta Mehmet Ağa`nın oğlu Nuri Bey şehit düşüyor. Bizim gönüllü askerlerimizin morali bozulur gibi oluyor. Mehmet Ağa şehit oğlunun alnından öpüyor. ?Bu vatan için bir Nuri değil bin Nuri feda olsun, moralinizi bozmayın, biz buraya ölmeye geldik. Cenazeyi bir katıra yükleyin Yeniceye götürün? diyor. O bölgeden Fransızlar çekiliyor, Kılıç Ali Paşa Mehmet Ağa?ya teşekkür edip görevin bittiğini ve köylerine dönmelerini söylüyor. (Darende Tarihi, s.670.)

Bir Belge

Darende Kaymakamlığı?nın konunun hazırlıkları aşamasında İçişleri Bakanlığı?na 11 Kasım 1919 tarihli yazısı şöyledir:

?Maraş?ta çıktığı haber verilen olayların kaza halkını heyecan içerisinde bıraktığı kazaya ulaşıldığında görülmüş, bunun üzerine halkın sükûnet ve soğukkanlılığını koruması için nasihatlerde bulunulmuş ve meselenin büyütüldüğü bildirilmiş, ancak bahsedilen olayların aslını yakından anlamak yoluna gidilmesi de tavsiye edilmiştir. Bunun üzerine bölgenin ileri gelenlerinden hazırlık olmak üzere Maraş?a gönderilen ve dönen özel kişiden alınan bilgiler aşağıda sunulmuştur.

Maraş?taki İngiliz askerleriyle yer değiştiren Fransız askerleri içerisinde kırk kadar Müslüman Cezayirli ve üç bin dolaylarında Ermeni vardır. Maraş?a gelişlerinden bir gün sonra misafirlikten evine dönen Müslüman ve yüzü peçeli bir kadına Fransız askeri adı altındaki Ermenilerden bir kaçı saldırmış, ?Hâlâ peçeli gezecek misiniz, serbest olun.? diyerek yüzündeki peçeyi kaldırmışlardır. Bu durumu gören Müslüman halktan birkaç kişi engellemeye çalışmıştır. (İlk müdahaleyi yapan,  kurşunu sıkan Sütçü İmam?dır.) İki taraf arasında başlayan çatışmalarda Fransız askerlerinden birisi yaralanmış ve ertesi gün ölmüştür. Aynı çarpışmalarda iki de Müslüman yaralanmıştır.

?

Müslüman ahalinin vilayetimizden yardımcı kuvvet beklemekte olduğu alınan gizli bir belgeden ve gönderilen kişiden ayrı ayrı alınan açıklamalardan anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra bu üzücü durum içerisinde bulunan kaza ahalisinin dinî hisleri de rencide edilmektedir. Bu konuda yardım ihtiyacımız görüldüğü takdirde bütün varlıklarıyla mâlen ve bedenen hizmete hazır olacakları bilgilerinize arz olunur.? (Başbakanlık Osmanlı Arşivi. HR. SYS. 2543-5/27.)

Bir Hatıra

Yeniceli Mehmet Ağa hakkında Maraş?ın kurtuluşunda yaverliğini yapan, Yenice Şuğul Köyü?nden Apo?nun oğlu Mehmet Ağa namı ile anılan  Mehmet Perçin?den dinlediği bir hatırayı Gazeteci Mehmet Göçer şöyle naklediyor:

?Adana üzerinden bir Fransız alayının da geleceği haberinden de kaynaklanarak çetin bir savaşın kaçınılmazlığı anlaşılmasının ardından  Elbistan?a ve bazı belli şahsiyetlerle akraba bağı da bulunmasından dolayı Yeniceli Mehmet Ağaya da haber gönderilmiştir.

Mehmet Ağa yaver olarak seçtiği Mehmet Perçin?i çağırarak Maraş harbine gönüllü katılmak üzere, köye ve etraf köylere haber gönderilir. 120 atlı ile yoğun kar?a rağmen 4 günde Maraş?a ulaşırlar.

En az  bir o kadar da Elbistan?dan katılmışlardır Maraş kurtuluş savaşına. Elbistan?da iştiraki Sivas üzerinden gelen Kılıç Ali Paşa yapmıştır. 08 Şubat?ta başlayan çetin iç savaş 12 Şubat?ta sona erer. Ancak, kovalamaca başlar.

Mehmet Perçin?in anlattığı şu cümlelerle yazımızı tamamlayalım:

?Aksu Köprüsüne çok yakın bir tümseğe, kaçmakta olan Fransızlar makineli tüfeği kurarak arkadan gelecek Maraşlıya büyük zayiat vermek istemişlerdi. Ancak, kendilerinin bir bölümünün arkada kaldığının farkında olmadıklarından ateş açarak bir hayli Fransız?a zayiat vermişlerdi. Bu kovalamacanın bir arka bölümünde bizler geliyorduk. Duruma bizzat şahit olduk ki, Fransız kendi askerine zayiat vermişti. Çete savaşımız sürerken, Fransız ve yerli Ermenilere büyük zayiat verdirdik. Kurtulanlar Bahçe üzerinden Adana tarafına doğru kaçtılar. Maraş?ın kurtuluşunda Darendelilerin büyük bir rolü oldu.?

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (1 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
İbrhim Sözen
21.12.2017 13:53:24
Bir nefeste okunacak çok güzel bir kahramanlık ve fadakarlık romanı.... Hemşehrimiz Mehmet Uluğtürkan´ı bu güzel çalışmasından dolayı tebrik ederim. Ellerine sağlık. Bu roman sayesinde, İlk okul döneminden beri adını ve kahramanlıklarını duyduğumuz ve bildiğimiz Yeniceli Mehmet Ağa´yı daha iyi tanıma imkanını bulduk. Başta,Yeniceli Mehmet Ağa ve oğlu Nuri Ağa olmak üzere, Maraş Savunması´nda şehadet şerbetini içen bütün şehitlerimizi rahmetle anıyorum. Ruhları şad, mekanları Cennet olsun.
Yazarın Diğer Yazıları
Irmaklı Köyü (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Hacı Gözütok ile röportaj (12 Nisan 2018 - Perşembe)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPORTAJ - 2 (06 Mart 2018 - Salı)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPÖRTAJ (04 Şubat 2018 - Pazar)
Kamil Akgül Röportaj-3 (02 Ocak 2018 - Salı)
Kamil Akgül Röportaj-2 (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMİL AKGÜL İLE RÖPORTAJ-1 (19 Kasım 2017 - Pazar)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ –II (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ-1 (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ-2 (06 Haziran 2017 - Salı)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ (06 Nisan 2017 - Perşembe)
ILICA ZİYARETİ VE HATIRALAR (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
PROF. DR. KEMAL DİNÇER İLE RÖPORTAJ (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Günerliden Yankılanan Hoş Sada (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Atmalı Yöresinden Selam Var (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Dr. Sadık Özen ile röportaj (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Memduh Önal ile röportaj 2 (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
Memduh Önal ile röportaj (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Vahap Sönmezler ile röpörtaj (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Bir muhabbet ve hizmet ehli: Osman Parlak (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Mehmet Arif Toprak ile Röportaj (01 Ocak 2016 - Cuma)
“Hacı Piroğlu” Hacı Hamza Çokyaşar (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Mengelisli Kara Mustafa Dayı (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Gürünlü Hacı Hüsnü Dayı (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Hakkında ne dediler? (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Hulusi Efendi Çok Büyük Bir İnsandır (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Hacı Hasan Akyol Efendi (03 Mart 2015 - Salı)
Gerçekleşen Sözler (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Unutulmaz Hatıralar (03 Ekim 2014 - Cuma)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor-3 (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor - 2 (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Yazıköylüler Anlatıyıor (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Hulusi Efendi (k.s.) ve Cami Kitabeleri (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Malatya kitaplığında DARENDE (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Gönüllerin bayramı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Evrensel görüşleriyle bir lider Hulusi Efendi (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Herkesin sevdiği ve saydığı gönül sultanı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Kalkınmanın umudu Hulusi Efendi (k.s.) (07 Aralık 2012 - Cuma)
Hulusi Efendi (k.s) ve Hac hatıraları (09 Kasım 2012 - Cuma)
Aşık Mevlüt’ün ardından (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Eğitim hayırseveri Hulusi Efendi (k.s) (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Hulusi Efendi’nin sağlık hizmetleri (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Yirminci Asrın Filozofu (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
50 yıldır okunan bir eser (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Kırk yıl önceki bir gazete manşeti (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Darende Şairleri Antolojisi (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
50 yıllık proje (02 Mart 2012 - Cuma)
Yeşili getiren kişi (07 Şubat 2012 - Salı)
Darendeli Hasan Rıza Paşa (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Tevazulu Bir İnsan Uzun Hacı (02 Aralık 2011 - Cuma)
50 yıl önce Darende’deki Öğretmenler (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Zaferi müjdeleyen kahraman gazilerimiz (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Şerh Yarışması Hakkında ne dediler (02 Ağustos 2011 - Salı)
İlim ehlinin Darende izlenimleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Onbir tavsiyesi (09 Haziran 2011 - Perşembe)
İrfani Abdullah Darendevi (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Halid-i Yekta Efendi (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Darendeli Hacı Mahmud Efendi (11 Ocak 2011 - Salı)
Bir Darende sevdalısı Hasan Ali Göksoy (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinden Belgelerle Darende (06 Kasım 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinde Darende Halkevi (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Sağ elin sol elden gizlediği (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sempozyum Tebliğlerinden Özetler (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
İlim Adamları Hulusi Efendi’yi anlatıyor (07 Haziran 2010 - Pazartesi)
Devlet Arşivlerinde DARENDE (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Yakınlarının Diliyle: HACI VALİDE (04 Nisan 2010 - Pazar)
Memleket için büyük hizmetler yaptı (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Darendeli İki Alim (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
İhramcızade Sempozyumu (03 Kasım 2009 - Salı)
Çeşmeler ve Sulama Kanalları (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Cömertlikte yarış (04 Eylül 2009 - Cuma)
Hazeynce (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Kıbrıs barış harekatı... (21 Temmuz 2009 - Salı)
Mecruh`nin şiirlerinde Peygamber sevgisi (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Yemenicilik ve kunduracılık (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Bolu Gerede’de Darendeli İbilli Ailesi / (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Somuncu Baba Dergisi’nin 100. sayısı (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Mektuplar ve Hatıralarla Bedrettin Ateş (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Define meraklılarına (20 Aralık 2008 - Cumartesi)
Hacı Ömer Aydoğan ile röportaj (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Helvacılık (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
6.2287
EURO
7.3234
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
25 Eylül 2018 Salı
Bugün
Güneşli
30 °C
12 °C
Çarşamba
Güneşli
29 °C
13 °C
Perşembe
Güneşli
28 °C
12 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Gazabını yutucu, sır saklayıcı, ayıp örtücü ol…

Hacı Bektaşı Veli