Define meraklılarına
Tarih: 20.12.2008 00:00:00 / 1145okunma / 0yorum
Musa Tektaş

Bu yılın yaz mevsimi Yavuzlar/Gedikağzı köyündeki define söylentileriyle geçti gitti… Kış ayları yaklaşmasına rağmen yine büyük bir ümitle define arayıcılarının kazılarının devam ettiğini duyuyoruz. Keşke beklendiği gibi bir buluntu olsa da memleketimize bir katkısı olsa, emek çekenler, ümit bağlayanlar da sevinseler…

Asırlardır insanların bitmeyen define merakı edebiyatımızın ve kültürümüzün de bir parçası olmuştur. Şeyh Hamid-i Veli Kütüphanesinde Yazma Eserler Bölümünde bir eseri bulunan, Şeyh Zarîfî’nin (vefatı, 1795) Pendname/Öğüt kitabında yazdığı İlm-i Kimya İlm-i Simya ve Define bölümünü okumadan önce başlıklar hakkında genel bilgiler verelim, sonra da öğütleri okuyalım.

 

İlm-i Kimya

Eskilere göre sun’i olarak altın ve gümüş elde etme ilmidir. İslâm’da İlm-i Kimya hakkında ilk eser yazan kişi Cabir bin Hayyan’dır. Bu ilim gizli tutulmak istendiği için bu alanda yazılan eserler anlaşılmaz bir takım remizler ve ıstılahlarla doludur. Eski şairlerimizin batıl kimyaya karşı tutumlarını anlatan bir beyit şu şekildedir:

"Âlemde ol ki eyliye da’va-yı kimya

Divane ol değil de bu dünyada kim ya"

 

İlm-i Simya

İlm-i Simya ise halk arasında eski ilm-i kimyanın karşılığı olarak kullanılır. Oysa bu ilmin konusu başkadır. Simyanın ana maddesi iksirdir. İksir eldeki terkibin veya maddenin altına dönüşmesini sağlayacak olan sıvıdır. Simya ilmi bu iksiri elde etmenin yollarını aramıştır. Cabir b Hayyan’ın el Hasil ve Kitabu’l Havas adlı eserlerinde simya ile ilgili bir takım formüller terkipler ve simgeler yer alır.

 

Define Nedir?

Define, toprak altına saklanmış madeni para, külçe altın, gümüş ve kıymetli eşya olarak nitelendirilebilir. Çeşitli hukuklar, tarihi gelişim içinde yeraltı madenleri ve define hakkında hükümler koymuştur. Yasalarımızdaki define tarifi şöyledir:

"Bulunmalarından çok zaman evvel gömülmüş veya saklanmış olduğu ve artık sahibi bulunmadığı muhakkak görülen kıymetli şeyler define addolunur. Define, içine gömüldüğü veya saklandığı gayrimenkul veya menkulün sahibinin mülkü olur. İlmi bir kıymeti haiz eşyaya ait hükümler mahfuzdur."

 

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nda Define Aramanın Şartları:

Madde 50 – Define aramak isteyenlere, bu Kanunun 6 ncı maddesinde korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak belirtilen yerler ile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar dışında, Kültür ve Turizm Bakanlığınca define arama ruhsatnamesi verilebilir.

Define aramak isteyenlere aynı süre içinde birden fazla yerde arama izni verilemez. Define arama izni, başkalarına devredilemez. Bu iş için bir başkası tevkil olunamaz.

Define aramada, Kültür ve Turizm Bakanlığından ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarından temsilci olarak gönderileceklerin yolluk ve yevmiyeleri ile zaruri giderleri arayıcı tarafından karşılanır. Bu iş için gerekli olan ödenek, Bakanlıkça, define arayıcısından peşinen tahsil edilip bir Devlet bankasına yatırılır.

Arama ruhsatının verilmesi, define arayıcıdan istenecek belgeler, aramanın yapılması, çıkan defineden arayıcıya tanınacak haklar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının birlikte düzenleyeceği yönetmelikte belirtilir.

 

Defineci

Önceden saklanmış hazineleri bulmaya çalışan insandır. Bu işin başarılması için mutlaka bir eğitim alması gerekir, eğitimsiz defineci yarardan çok zarar verecektir. Bilinçsiz defineci neyi nerede ve nasıl arayacağını bilmez.

Eğitimsiz bir defineci, aynı zamanda iflah olmaz bir hastalığın bir umut sevdasının aşığıdır. Defineye meraklı olanlar, bu itibarla kulaktan kulağa dolaşan rivayetlere göre hareket etmemelidir. Bu sektör, bu nedenle detektör satıcılarının, medyumların, cincilerin ekmek teknesi halindedir.

 

Şeyh Zarîfî’nin Hayatı:

Muhtelif kaynaklarda "Ahmed Zarîfî Baba, Zarîfî Şeyh Ömer Efendi, Ömer Zarîfî Efendi, Zarîfî Baba Şeyh Ömer" isim ve unvanlarıyla geçen müellif, Tuna sahillerinden Rusçuk’ta doğmuştur. Doğum tarihi tam olarak bilinmiyor. Sa’diyye tarikatına intisap etmiş ve daha sonra bu tarikatın şeyhlerinden biri olarak yıllarca hizmet etmiş, insanları Allah’ın varlığına, birliğine çağırarak; onlara dünya ve ahiret saadetinin yollarını göstererek ömrünü tamamlamış ve yine Rusçuk’ta 1210 (1795) yılında vefat etmiştir. Mezarı Rusçuk’tadır. Rusçuk Bey Mezarlığı karşısındaki Tombul Camii haziresindedir. (Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, C. I, s.234.)

 

Pendname Geleneği

Pendnameler, diğer adıyla nasihatnameler, İslâmî temele dayanan ahlak ve âdab kaidelerini veciz ifadeler ile dile getirerek, insanlara ve bilhassa genç nesillere öğüt vermek amacıyla kaleme alınan eserlerdir. Ahlak, edebiyatın da başlıca konularından birisi olduğu için öğretme amacı güden eserlerle dinî-tasavvufî mahiyetteki eserlerde ahlak konusu geniş ölçüde yer almaktadır.

Türk edebiyatında öğüt verme amacıyla söz söyleme ve şiir yazma geleneği oldukça eski tarihlere kadar iner. Doğruyu, iyiyi, faydalıyı göstermek için söylenmiş atasözleri başlangıcından beri edebiyatımızda didaktik unsurların ve öğüt verme geleneğinin en önemli göstergesidir. Kalıplaşmış şekilleri olan, bazen yarı manzum diyebileceğimiz atasözlerini, manzum nasihatnamelerin ilk örnekleri sayabiliriz. Kutadgu Bilig, Atebetü’l-Hakâyık gibi eserler ve Ahmet Yesevi’nin Hikmetler’i bu geleneği devam ettirmişlerdir. Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye’si ise Kur’ân-ı Kerim ve hadislerden çıkarılacak dersleri vermekle kalmaz, bunları yüksek bir estetik biçimle sunar.

Doğrudan doğruya ahlak konusunda yazılan eserlerin sayısı ise daha sonraki yüzyıllarda artmıştır. Bunlar manzum, mensur veya manzum-mensur karışık olarak yazılabiliyordu. Ayrıca yazarları tarafından özel ad verilmiş nasihatnameler de vardır. Zarîfî’nin bu eserinde olduğu gibi bir kısım nasihatnamelere "Pendname" adının verilmesi İran şairi Feridüddin Attar’ın (1119—1193) aynı isimli eserinden dolayıdır. (Mehmet Arslan, Pendname-i Zarîfî, Sivas, 1994.)

 

İçtinabı Kimya ve Simya ve Define

 

Sakınup kılma heves kimyaya sen

Daveti hüddam ile simyaya sen

(Sakın ola, bakırı altın etmek için, ilm-i kimyaya heveslenme. İksirle altın elde edeceğim, cinni hizmetçilerin haberiyle define sahibi olacağım diye boşa ümitlenme.)

 

Vefki tılsım ile kırtasiyye hem

Dahi şol malı define ey dedem

(Tılsımları işaretleri bozarım, defineyi alırım elin malı bana fayda verir, kâğıt üzerindeki haritalardan bir şeyler bulurum diye bekleme. )

 

Cümlesinin ismi vardır cismi yok

Kıl nazar ibret ile hiç resmi yok

(Böyle şeyleri hep anlatırlar, söylentileri dilden dile dolanır, ancak bir türlü doğru değildir. Çünkü doğruluğunu ispatlayacak kimse çıkmamıştır.)

 

Lik davasını kılanlar çokdurur

Birisinin aslı fer’i yokdurur

(Bu meseleleri daima anlatan çoktur ama doğruluğu her zaman tartışılır.)

 

Anla pendim sakın anlardan hele

Elde varın tutagör verme yele

(Benim öğüdümü tutarsan o define avcılarından olma, elindeki kazancını rastgele kaybetmemek için sözlerime kulak ver.)

 

Aldadıp varın elinden alalar

Başını kuh-i belaya salalar

(Seni aldatır, elindeki avucundakini alırlar, sonra da başını belalardan kurtaramazsın.)

 

Son pişman olduğun kılmaz vefa

Olma talip görmeyim dersen cefa

(Sonradan pişman olmak istemiyorsan, sıkıntı çekmeyeyim diyorsan böyle şeylere talip olma.)

 

Bunların erbabına olma yakın

Erişir sana ziyanı ki sakın

(Bu meraklı kimselere yakın olma, bundan zarar görürüsün.)

 

Akıl isen destini ğayet yuma

Gaip içün hazırı elden koma

(Akıllı bir kimse isen, elini boşa ovuşturmak istemiyorsan, gaipteki definleri bulacağım diye elindeki hazır kazancını kaybetme.)

 

Tutar isen pend-i kandim bu sana

Tutmaz isen hazıra ağu sana

(Bu öğütlerimi tut, sana söylediklerime kulak ver, yoksa yediğin içtiğin zehir olur.)

 

Tutalım bunu bilir ehl-i kemal

Ol kemal ehlini sen bulmak muhal

(Öğüt tutmak kuvvetli iman sahibi kimselerin işidir. Bu devirde iyi insanları bulmak çok zordur.)

 

Olmayacak nesneyi kılma talep

Oku pendim bulasın sim ü zehep

(Olmayacak şeyleri isteme, bu öğütleri okursan içinde altın gibi gümüş gibi kıymetli sözleri bulursun.)

 

Kılma sağı ömrünü kimya için

Can eritme yok yere simya için

(Sağlığını normal madeni altın elde edeceğim diye bozma, altın bulmak için yapıp erittiğin iksirler senin ömrünü eritir.)

 

Nice kimse bunlara kıldı heves

Ömrü vaktini geçirdi bî abes

(Eskiden beri böyle konulara hevesli çok olmuştur, boşu boşuna kıymetli vakitlerini, ömürlerini tüketmiştir.)

 

Kaldı yanına hemen zahmetleri

Çektiği derdü gam mihnetleri

(Çektikleri zahmetler hep yanlarına kalmıştır, bu yüzden çok sıkıntı çekmişlerdir.)

 

Birisi hiç nef ve hayır görmemiş

Kimse bunlara murada ermemiş

(Bu işlerden bir fayda görene, mutlu olana rastlanmaz, bu yollarla kimse istediğine kavuşamamıştır.)

 

Akîl isen olma anlarla bile

Adlarını sakınup alma dile

(Akıl sahibi isen, bu meraklılarla beraber olma, isimlerini anman bile seni ziyana sokar.)

 

İntihası kalpazanlıktır heman

Lafıdır sermaye icrası yalan

(Sonunda istediği şeylere ulaşamayınca, sahtecilik bile yaparlar. Lafları çoktur ama hep yalan söylerler.)

 

Ta sonucu müflisi bed nam olur

Halini âlem görüp ibret alır

(En sonunda iflas eder, ellerindekini de kaybederler, üstelik isimleri hep kötülükle anılır.)

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Irmaklı Köyü (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Hacı Gözütok ile röportaj (12 Nisan 2018 - Perşembe)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPORTAJ - 2 (06 Mart 2018 - Salı)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPÖRTAJ (04 Şubat 2018 - Pazar)
Kamil Akgül Röportaj-3 (02 Ocak 2018 - Salı)
Kamil Akgül Röportaj-2 (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMİL AKGÜL İLE RÖPORTAJ-1 (19 Kasım 2017 - Pazar)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ –II (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ-1 (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ-2 (06 Haziran 2017 - Salı)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ (06 Nisan 2017 - Perşembe)
ILICA ZİYARETİ VE HATIRALAR (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
PROF. DR. KEMAL DİNÇER İLE RÖPORTAJ (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Günerliden Yankılanan Hoş Sada (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Atmalı Yöresinden Selam Var (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Dr. Sadık Özen ile röportaj (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Memduh Önal ile röportaj 2 (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
Memduh Önal ile röportaj (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Vahap Sönmezler ile röpörtaj (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Bir muhabbet ve hizmet ehli: Osman Parlak (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Mehmet Arif Toprak ile Röportaj (01 Ocak 2016 - Cuma)
“Hacı Piroğlu” Hacı Hamza Çokyaşar (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Mengelisli Kara Mustafa Dayı (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Gürünlü Hacı Hüsnü Dayı (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Hakkında ne dediler? (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Hulusi Efendi Çok Büyük Bir İnsandır (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Hacı Hasan Akyol Efendi (03 Mart 2015 - Salı)
Gerçekleşen Sözler (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Unutulmaz Hatıralar (03 Ekim 2014 - Cuma)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor-3 (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor - 2 (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Yazıköylüler Anlatıyıor (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Maraşın Kurtuluşunda Darendeliler (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Hulusi Efendi (k.s.) ve Cami Kitabeleri (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Malatya kitaplığında DARENDE (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Gönüllerin bayramı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Evrensel görüşleriyle bir lider Hulusi Efendi (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Herkesin sevdiği ve saydığı gönül sultanı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Kalkınmanın umudu Hulusi Efendi (k.s.) (07 Aralık 2012 - Cuma)
Hulusi Efendi (k.s) ve Hac hatıraları (09 Kasım 2012 - Cuma)
Aşık Mevlüt’ün ardından (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Eğitim hayırseveri Hulusi Efendi (k.s) (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Hulusi Efendi’nin sağlık hizmetleri (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Yirminci Asrın Filozofu (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
50 yıldır okunan bir eser (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Kırk yıl önceki bir gazete manşeti (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Darende Şairleri Antolojisi (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
50 yıllık proje (02 Mart 2012 - Cuma)
Yeşili getiren kişi (07 Şubat 2012 - Salı)
Darendeli Hasan Rıza Paşa (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Tevazulu Bir İnsan Uzun Hacı (02 Aralık 2011 - Cuma)
50 yıl önce Darende’deki Öğretmenler (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Zaferi müjdeleyen kahraman gazilerimiz (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Şerh Yarışması Hakkında ne dediler (02 Ağustos 2011 - Salı)
İlim ehlinin Darende izlenimleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Onbir tavsiyesi (09 Haziran 2011 - Perşembe)
İrfani Abdullah Darendevi (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Halid-i Yekta Efendi (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Darendeli Hacı Mahmud Efendi (11 Ocak 2011 - Salı)
Bir Darende sevdalısı Hasan Ali Göksoy (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinden Belgelerle Darende (06 Kasım 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinde Darende Halkevi (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Sağ elin sol elden gizlediği (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sempozyum Tebliğlerinden Özetler (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
İlim Adamları Hulusi Efendi’yi anlatıyor (07 Haziran 2010 - Pazartesi)
Devlet Arşivlerinde DARENDE (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Yakınlarının Diliyle: HACI VALİDE (04 Nisan 2010 - Pazar)
Memleket için büyük hizmetler yaptı (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Darendeli İki Alim (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
İhramcızade Sempozyumu (03 Kasım 2009 - Salı)
Çeşmeler ve Sulama Kanalları (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Cömertlikte yarış (04 Eylül 2009 - Cuma)
Hazeynce (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Kıbrıs barış harekatı... (21 Temmuz 2009 - Salı)
Mecruh`nin şiirlerinde Peygamber sevgisi (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Yemenicilik ve kunduracılık (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Bolu Gerede’de Darendeli İbilli Ailesi / (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Somuncu Baba Dergisi’nin 100. sayısı (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Mektuplar ve Hatıralarla Bedrettin Ateş (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Hacı Ömer Aydoğan ile röportaj (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Helvacılık (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
5.3710
EURO
6.0755
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
14 Aralık 2018 Cuma
Bugün
Parçalı bulutlu
7 °C
0 °C
Cumartesi
Bulutlu
7 °C
0 °C
Pazar
Fırtına
8 °C
3 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
En büyük ibadet topluma hizmet etmetir…

Hacı Bektaşı Veli