Devlet Arşivlerinden Belgelerle Darende
Tarih: 6.11.2010 00:00:00 / 1142okunma / 0yorum
Musa Tektaş

Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğündeki Darende ile ilgili bazı belgeleri okudukça, geçmişimizin izlerini görmekte, hangi hizmetler ve ne tür faaliyetler yapıldığını, hangi olayların yaşandığını yakinen müşahede etmekteyiz.

Birinci Belge…/Darende İlçesinin Malatya İline Bağlanması

1933 yılına kadar Sivas Vilayeti’ne bağlı olan Darende İlçesi 24.07.1933 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Malatya iline bağlanmıştır.

Malatya Vilayeti İdare Heyeti Kalemi’nin 09.06.1931/Salı günü ve 98 nolu teklif kararı ise şu şekildedir:

“Darende Kazasının Sivas Vilayeti’nden fesh ile Malatya Vilayeti’ne ilhakına dair Encümeni Vilayet kararı ve teferruatı tetkik olundu.

Kazayı mezkûrun Sivas Vilayeti’nden fesh ile Malatya Vilayeti’ne ilhakı hakkında Vilayet Encümeninin 23.05.1931 tarih ve 245/194 nolu mazbatasında serdolunan mütalaa heyetimizce münasip görülmüş, olmakla keyfiyetin Dâhiliye Vekâleti Celilelerine arzına karar verildi.”

Vali Tevfik (imza), Defterdar Ali Nazım (imza)  Mektupçu Mazün (imza) Maarif Müdürü Ş. Turgut (imza) Başmühendis (Bulunmadı) Sıhhat Müdürü Seyit(imza) Ziraat Müdürü Ali Rıza (imza)

İkinci Belge…/ Bir Sel Felaketi

21.06.1933 tarihinde bir sel felaketi yaşanmış. Bu sel felaketinden zarar gören ilçelerden biri de Darende’dir. Yağan yağmurlardan husule gelen hasarı Dâhiliye Vekili/İçişleri Bakanı,  Başvekâlet’e/Başbakanlığa durumu arz eder.

“09.07. 1933

Başvekâleti Celileye

Zeyl: 17.06.1933 tarih ve 2485 nolu tezkereye:

21.06.1933 tarihinde Darende merkez kazasıyla civar köylerde yağan şiddetli yağmur ve doludan hasıl olan seller neticesinde 41 evin kâmilen yıkıldığı ve 70 evin gayrı kabili iskan bir hale geldiği ve bir çocukla iki kadının boğulduğu ve zararın 70.000 lira kadar olduğu sureti bağlı 29.06.1933 tarih ve 246 sayılı telgrafname ile Sivas Vilayeti’nden bildirilmiştir. Keyfiyeti arz olunur efendim.”

Dâhiliye Vekili / Ş. Kaya

Yine konuyla alakalı bir başka belgenin içerisinde “Bağ bahçe ve mezruat kâmilen harap olmuş ve maddi hasarat 70.000 lira olduğu, meskensiz açıkta kalan halkın komşu ve akrabaları nezdinde yerleştirildiği ve muvakkaten bunlar tarafından iaşeleri temin edildiği mahalli kaymakamlığın işarından anlaşılmış olup” denildikten sonra şimdilerin Kızılay’ı o zamanki adıyla Hilali Ahmer Cemiyeti kanalıyla yardım yapılması için izin talebinde bulunulmuştur.

13.07.1933 tarihinde Dâhiliye Vekili/İçişleri Bakanı imzasıyla Başvekâlete/Başbakanlığa yazılan metin şöyledir:

“Konu: Darende’de yağan yağmurlar

Başvekâleti Celileye

Zeyl: 17.6.1933 tarih ve 24 85 nolu tezkereye:

1- Darende’de yağan yağmurlardan evleri tamamen yıkılanlardan 21 hane halkının tamamen muhtacı muavenet oldukları ve 6850 lira ile evlerinin yapılması mümkün olabileceği,

2- Evleri kısmen yıkılanlardan 17 hane sahibinin muavenete muhtaç oldukları ve bu evlerinin 2850 lira ile yapılacağı,

3- Geçimleri ziraat ile olan eşhasın temini maişetleri için de 850 liraya ihtiyaç olduğu, Sivas Vilayeti’nden 04.07.1933 tarih ve 256 nolu telgrafname ile bildirilmiş ve lazım gelen yardımın ifası Hilali Ahmer Cemiyeti Umum Merkezi Reisliğine arz edilmiştir efendim.”

Dâhiliye Vekili / Ş. Kaya

 

Üçüncü Belge…/ Bir Sel Felaketi Daha

 

1939 yılında Darende’de bir sel felaketi daha yaşanır. 31.07.1939 tarihli yazısında Dâhiliye Vekâleti şu bilgileri veriyor:

“Başvekâlet Yüksek Makamına

 18.07.1939 günü yağan şiddetli ve sürekli yağmurlar yüzünden Darende Kazası’nın Mengelis, Medişeyh, Mığdı, Setrek, Gerimter, İspekçur, Kötükale Köylerine ait hayvan, bağ ve mezruat zayiatının 10.000 lira tahmin edilmekte olduğu, yine aynı kazanın Ayvalı Köyünde 17 evin tamamen, 7 evin kısmen yıkıldığı ve eşyalarının seller tarafından götürüldüğü; Ayvalı, Kaynarca, İlisuluk Köylerinin hayvan ve mezruat zayiatının 20.000 lira tahmin edildiği vilayet ile Darende arasındaki şose (yol) hasara uğramış ise de derhal tamirin başlandığı, insanca zayiat olmadığı ve seylapzedelerin açıkta kalanları yerleştirilmiş ise de zarar gören halka acilen yardım yapılması hususunu Malatya Vilayeti’nin 21.07.1939 gün ve emniyet kısım 3588 sayılı telyazısı ile bildirilmiştir.

Saygılarımla arz ederim.”

Başvekâlet Yüksek Makamına arz edilmiş, Nafia, Ziraat, Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekâletleriyle Kızılay Cemiyeti Genel Merkezi Başkanlığına yazılmıştır.

Dâhiliye Vekili

Faik Öztrak

Bu sel felaketiyle ilgili belgeleri okurken, Cenab-ı Allah Darende’mizi felaketlerden korusun diye dua ediyoruz…

 

Dördüncü Belge…/ Darende Ortaokuluna Öğretmen Talebi

Darende’de bulunan ilk ortaokul halkın yardımlarıyla yapılmıştır. Okul arsası 1944 yılında Mehmet Nuri Sabuncu tarafından alınmış, üç yıl sonra devlete teslim edilmiştir. 1966 yılında yeni bir bina yapımına gidilmiştir. Bu ortaokulda 1966 yılı verilerine göre bir müdür, bir müdür yardımcısı, altı asil öğretmen görev yaparken, 289 erkek ve 22 kız olmak üzere toplamda 311 öğrenci 7 şube üzerinden öğretim görüyordu. 

Darende’de Cumhuriyet döneminde orta öğretim seviyesinde eğitim veren ilkokul 1945-1946 öğretim yılında 45 öğrenci ile faaliyete geçen Darende Ortaokulu’dur. 1970’li yıllarda çevre köylerden bazılarında yeni ortaokullar açılmıştır.

Darende Orta Okulu ile ilgili bir belge okuyalım:

19. 11. 1953 tarihinde Hüseyin Çomoğlu imzasıyla Başbakan Adnan Menderes’e bir telgraf çekilir:

“Sayın Başbakan Adnan Menderes / Ankara

Her müşkül durumumuzda yüksek şahsiyetinize müracaat etmek zorunda kalıyoruz. Kazamızın ortaokulunda müdür ve öğretmen olarak tek kişi vardır.  Vekil öğretmen de bulunamamıştır. Durum müteaddit kerre Milli Eğitim Vekâletine bildirildiği halde şimdiye kadar bir netice alınamamıştır. Çocuklarımız boş yere okula gidip geliyorlar. Halk sızlanmaktadır. Bu elim vaziyetimize de bir çare bulmanızı yüksek şahsiyetinize saygıyla arz ederim. Hüseyin Çomoğlu.”

Başbakan Adnan Menderes konuyla ilgilenir. Hususi Kalem Müdürlüğü’nden ve 14.12.1953 tarihli cevabi bir yazı gelir:

“Sayın Hüseyin Çomoğlu / Darende

Öğretmenlik için sıra bekleyen adaylardan ikisine gerekli teklifin yapıldığı, muvafakatleri gelir gelmez okulumuz için tayin cihetine gidileceği Milli Eğitim Vekâletinin 5.12.1953 tarihli işarından anlaşılmıştır.

Sayın Başvekile çektiğiniz 19.11. 1953 tarihli telgrafa cevaben saygılarımla bildiririm.

Hususi Kalem Müdürü

Basri Aktaş”

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Irmaklı Köyü (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Hacı Gözütok ile röportaj (12 Nisan 2018 - Perşembe)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPORTAJ - 2 (06 Mart 2018 - Salı)
GAZİ TÜRKYILMAZ İLE RÖPÖRTAJ (04 Şubat 2018 - Pazar)
Kamil Akgül Röportaj-3 (02 Ocak 2018 - Salı)
Kamil Akgül Röportaj-2 (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
KAMİL AKGÜL İLE RÖPORTAJ-1 (19 Kasım 2017 - Pazar)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ –II (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
NECDET KIRCEYLAN İLE RÖPÖRTAJ-1 (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ-2 (06 Haziran 2017 - Salı)
ÖMER FARUK TAŞKIN İLE RÖPORTAJ (06 Nisan 2017 - Perşembe)
ILICA ZİYARETİ VE HATIRALAR (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
PROF. DR. KEMAL DİNÇER İLE RÖPORTAJ (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Günerliden Yankılanan Hoş Sada (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Atmalı Yöresinden Selam Var (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Dr. Sadık Özen ile röportaj (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Memduh Önal ile röportaj 2 (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
Memduh Önal ile röportaj (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Vahap Sönmezler ile röpörtaj (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Bir muhabbet ve hizmet ehli: Osman Parlak (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Mehmet Arif Toprak ile Röportaj (01 Ocak 2016 - Cuma)
“Hacı Piroğlu” Hacı Hamza Çokyaşar (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Mengelisli Kara Mustafa Dayı (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Gürünlü Hacı Hüsnü Dayı (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Hakkında ne dediler? (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Hulusi Efendi Çok Büyük Bir İnsandır (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Hacı Hasan Akyol Efendi (03 Mart 2015 - Salı)
Gerçekleşen Sözler (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Unutulmaz Hatıralar (03 Ekim 2014 - Cuma)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor-3 (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor - 2 (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Darendeli Esnaflar Anlatıyor (09 Haziran 2014 - Pazartesi)
Yazıköylüler Anlatıyıor (19 Mayıs 2014 - Pazartesi)
Maraşın Kurtuluşunda Darendeliler (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Hulusi Efendi (k.s.) ve Cami Kitabeleri (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Malatya kitaplığında DARENDE (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Gönüllerin bayramı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Evrensel görüşleriyle bir lider Hulusi Efendi (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Herkesin sevdiği ve saydığı gönül sultanı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Kalkınmanın umudu Hulusi Efendi (k.s.) (07 Aralık 2012 - Cuma)
Hulusi Efendi (k.s) ve Hac hatıraları (09 Kasım 2012 - Cuma)
Aşık Mevlüt’ün ardından (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Eğitim hayırseveri Hulusi Efendi (k.s) (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Hulusi Efendi’nin sağlık hizmetleri (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Yirminci Asrın Filozofu (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
50 yıldır okunan bir eser (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Kırk yıl önceki bir gazete manşeti (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Darende Şairleri Antolojisi (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
50 yıllık proje (02 Mart 2012 - Cuma)
Yeşili getiren kişi (07 Şubat 2012 - Salı)
Darendeli Hasan Rıza Paşa (07 Ocak 2012 - Cumartesi)
Tevazulu Bir İnsan Uzun Hacı (02 Aralık 2011 - Cuma)
50 yıl önce Darende’deki Öğretmenler (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Zaferi müjdeleyen kahraman gazilerimiz (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Şerh Yarışması Hakkında ne dediler (02 Ağustos 2011 - Salı)
İlim ehlinin Darende izlenimleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Onbir tavsiyesi (09 Haziran 2011 - Perşembe)
İrfani Abdullah Darendevi (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Halid-i Yekta Efendi (05 Şubat 2011 - Cumartesi)
Darendeli Hacı Mahmud Efendi (11 Ocak 2011 - Salı)
Bir Darende sevdalısı Hasan Ali Göksoy (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Devlet Arşivlerinde Darende Halkevi (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Sağ elin sol elden gizlediği (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Sempozyum Tebliğlerinden Özetler (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
İlim Adamları Hulusi Efendi’yi anlatıyor (07 Haziran 2010 - Pazartesi)
Devlet Arşivlerinde DARENDE (06 Mayıs 2010 - Perşembe)
Yakınlarının Diliyle: HACI VALİDE (04 Nisan 2010 - Pazar)
Memleket için büyük hizmetler yaptı (02 Ocak 2010 - Cumartesi)
Darendeli İki Alim (05 Aralık 2009 - Cumartesi)
İhramcızade Sempozyumu (03 Kasım 2009 - Salı)
Çeşmeler ve Sulama Kanalları (15 Ekim 2009 - Perşembe)
Cömertlikte yarış (04 Eylül 2009 - Cuma)
Hazeynce (15 Ağustos 2009 - Cumartesi)
Kıbrıs barış harekatı... (21 Temmuz 2009 - Salı)
Mecruh`nin şiirlerinde Peygamber sevgisi (09 Mayıs 2009 - Cumartesi)
Yemenicilik ve kunduracılık (13 Nisan 2009 - Pazartesi)
Bolu Gerede’de Darendeli İbilli Ailesi / (11 Mart 2009 - Çarşamba)
Somuncu Baba Dergisi’nin 100. sayısı (05 Şubat 2009 - Perşembe)
Mektuplar ve Hatıralarla Bedrettin Ateş (17 Ocak 2009 - Cumartesi)
Define meraklılarına (20 Aralık 2008 - Cumartesi)
Hacı Ömer Aydoğan ile röportaj (15 Kasım 2008 - Cumartesi)
Helvacılık (20 Aralık 2007 - Perşembe)
Sayfa:
DOLAR
6.2287
EURO
7.3234
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
25 Eylül 2018 Salı
Bugün
Güneşli
30 °C
12 °C
Çarşamba
Güneşli
29 °C
13 °C
Perşembe
Güneşli
28 °C
12 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
"Gördüklerim, Görmediğim yaratıcının varlığına inanmaya beni mecbur ediyor."