Tohma Vadisi, Yerel Yönetimler Birliği ve HES’ler
Tarih: 12.5.2010 00:00:00 / 1088okunma / 0yorum
M. Nazmi Değirmenci
   

Akarsuyun içinde aktığı, kaynaktan ağza doğru sürekli inişi bulunan, suların gücüne, zeminin yapısına ve aşınım süresine bağlı olarak asırlık süreçler sonrasında oluşmuş dünyamızın korunması gerekli, zenginliklerindendir vadiler. İnsan gücüyle oluşturulamaz, yaşanması gerekli üç-beş bin yıllık emektir, saklanması zaruri bir mirastır. Korunup kollanması gereken eşsiz güzellikler içerir. Tarım, bahçecilik, ulaşım ve yerleşme, yaban hayatı için kısaca kaynak, en önemli coğrafi yapılanma ve dünya mirasıdır vadiler.

Bizim uluslar arası zenginliklerimizden birisidir Tohma vadisi. Vadi ekosistemine hayat verir Tohma. Kıyısında yaşayanların geleneği göreneğidir. Kültürel yapılanmayı şekillendirir. Somuncu Baba’dan, Kevser misali geçerken, yüklendiği manevi iklimi, taşır Fırat’a, denize, okyanusa.

Bakarsak geçmişe, hayatımızda Tohma ve Vadisi ile alakalı vardır bir şeylerimiz, onda çocuklumuzu, onda gençliğimizi, suyu, yeşili, dik yamaçları, gökyüzünün suya yansıyan sadeliğini, hülasa kendimizi buluruz, izlerken bizi geçmişe götürür, geçmişi bize getirir Tohma. Onun yıllar süren emeğinin karşılıdır Tohma Vadisi, mücevheratımızdır. Kendine özgü bir ekosistemdir. Bir kültürdür, kendine özgü, binlerce canlı onda hayat bulur.

Hiç benim diye baktınız mı Tohma’ya ve vadiye? Orada güneşin, neşeli doğup hüzünlü battığını izlediniz mi? kısaca hiç gezdiniz mi, bu güzelliklerin sizin olduğunu düşündünüz mü? Kocaman bir hayır, çünkü cevabını Tohma’nın boğazına takılan sıra sıra halkalara bakarak veriyorum.

Bunları neden yazıyorum dersiniz.

HES (hidro elektrik santrali) devletimizin enerji politikasına küçük ölçekli HES projeleri yeni dâhil edildi. 1976 yılında Amerika’da tartışıldı ve uygulandı, bu yerel ölçekte küçük akarsu yataklarındaki yükselti değerlerinden faydalanılarak üretilen küçük ölçekli elektrik üretim üniteleri. Ama uygulama alanlarında getirdiği götürdüğümden fazlaydı, sonuç çok acı felaket oldu. Vadi ekosistemleri çöktü, yaban hayat yok oldu. Bu yapılanlar, insanlık için yaşamsal değil lükstü, hırsı büyüttü. Değerimiz yaşamak için başarmak değil, başarmak için yaşamak oldu. Yaratılış gayesinden bihaber, insanlık değer yargılarından uzak nesiller yetişti. Bugün Acımasız, başkasına yaşama hakkı tanımayan, tüketen toplum anlayışı, maalesef Darende’ye Tohma’ya, vadiye kadar geldi. Tehlike kapımızı çaldı ve içeri girdi. Oysa ecdadımız ne hoş bakarmış âlemi cihana!

 

Kanuni Sultan Süleyman’dan bir hatıra

Kanuni Sultan Süleyman Han, saray bahçesindeki meyve ağaçlarını karıncaların sarması üzerine, karıncaları kırmak (öldürmek) için meseleyi Şeyhülislam Zembilli Ali Efendiye güzel bir beyitle sorar ve şöyle der:

 

Dırahtı (ağaçları) sarmış olsa eğer karınca

Zarar var mı karıncayı kırınca

 

Zembilli Ali Efendi zarif bir ifade ile sorulan bu sualin altına şu beyti yazarak cevap vermiştir:

 

Yarın Hakk`ın divanına varınca

Süleyman’dan alır hakkın karınca.

 

Osman Hulusi Efendi’den bir hatıra

Hulusi Efendi Hazretleri yazları Darende Hacılar Mahallesinde otururlarmış, Bir gün babası Hatip Hasan Efendiyle Zaviye gitmek üzere evden çıkmışlar, biraz gidince atın kamçısının olmadığını fark etmiş Hatip Hasan Efendi, yolda durup, “Oğlum şuradan bir dal kes ver de ata kamçı yapalım demiş” Hulusi Efendi attan inip etrafına bakmış, bir dala elini uzatmış, ağaç Cenab-ı Allah`ı zikrediyor. O dalı kesememiş. İkinci dala uzanmış, onda da aynı hal aynı hadise yaşanınca, babası; “Anlaşıldı oğlum gel sen dalı kesemeyeceksin” demiştir. Bir dal kesemeyecek kadar can incitmeden sakınan Osman Hulusi Efendi için Yaşam hakkından daha üstün bir hak yoktur, öncelik yaşama hakkıdır.

 

Bu gün Tohma Vadisinde uygulanacak olan HES projelerinin kısa açılımı. Tohma suyunun kanallara alınarak belirli aralıklarda kurulan HES’lerle suyu (Hidroelektrik santralleri) baraja kadar götürmektir. Altta kalanın canı çıksın su HES kanalında iken Tohma’nın yatağında akacak su miktarı, şirketlerin DSİ’yle yaptığı ilk protokolde 250 litre olarak belirlenmiş, sonradan bu miktar ülke genelinde mevcut debinin %10 olarak düzenlenmiştir. % 10’da olsa bu miktar, vadi ekosistemindeki doğal hayatın devamı için yeterli değildir.

 

HES’lerle ilgili Sayın Valimiz Doç. Dr. Ulvi Saran Malatya da yerel ÇED (Çevre Etki Değerlendirme) kurulu oluşturarak araştırma ve değerlendirmeler yaptırdı. Kurul doğal hayatın devamı için yatağa bırakılacak su miktarının, uluslar arası akademik çevrelerde kabul görmüş 1976 TENNANT veya MONTANA metodu yüzdelerini göz önüne alarak bırakılacak su miktarının yazın % 40 kışın % 30 olmasına kararı verdi. Valilik, ÇED kurul kararına uyarak şirketlerle yeni protokoller imzalayarak, inşaatların devamına izin verildi. Önemle altını çizerek bilinmesini istiyorum ki, duyumlarımız, bu süreç sonrasında bugün şirketler valilikle yaptıkları protokolleri kabul etmeyerek % 10’da diretiyorlarmış. Bu duyarsızlığı anlamak mümkün değil, daha fazla kazanmak adına şirketler mücadele edip yerel, ÇED kararını dahi kabul etmiyorlar. Mağdurlar yani bizler, kaybetmeyi kabullenmiş halde akıbetimizi sessizce seyrediyoruz. HES’lerle alakalı, Ülkemizde örnekler vardır. Rize’de fırtına vadisindeki HES’ler iptal edildi, nasıl mı? Vatandaşın yaptığı bilinçli ve hukuki, yasal mücadeleyle, yetkilileri doğru bilgilendirerek, Darende olarak bizlerde bu haklı davamızda yasal hukuki mücadeleyi vermeliyiz, neden bu kadar bilinçsiz ve sessiz kalıyoruz. Bu gün dünyada insanların yaşadığı doğal çevreyi koruma çabası vardır. Umarım bizimde gayretimiz geleceğimiz için olsun. Küçülen dünyada hızla gelişme gösteren, turizm, rafting, doğa sporları için Darende’miz önemli bir merkezdir. Tohma vadisinde ülkemizin en güvenli rafting parkurlarının olduğu biliyor muyuz? Değerlendirilirse Tohma Vadisi, memleketimiz için çok önemli bir sosyal ve ekonomik kaynaktır.

Valimiz Sayın Doç. Dr. Ulvi Saran`ı desteklemeli ve yanında olmalıyız. Nerede Darende için gazete köşelerinde yazı yazanlar, dernekte toplantılar yapıp, yemek düzenleyenler birde bunun için toplanılsın.

 

Ülkemizde su havzalarını ilgilendiren konularda yerel yönetimlerin ortak çalışma adına oluşturdukları birlikler var. (Körfez Belediyeler Birliği, Kızılırmak, Yeşilırmak Havza Birlikleri, vs) Tohma Vadisi, oluşturulacak bir birliğin özü olabilir. Eğer HES’lerin yapılması devletimizce bir zaruret içeriyorsa, vadiye en az zarar verecek şekilde bu HES’leri, bizim olan, bizim kuracağımız Tohma Vadisi Yerel Yönetimler Birliği adına bizler yapabiliriz, bizim suyumuzdan bizim insanımız fayda görsün bu bizim doğal hakkımız. Devletimize biz borçlanalım, Üretilen elektriği biz üretelim. Bu işler devlet destekli yapılmıyor mu?

 

Bir yaz günü, gelirsen Tohma’ya

Üzülürsün, özün dövmez bakmaya

Kaybettiğin serveti o zaman anlarsın

İki taşa, basarak geçince karşıya

 

Suyla beraber yaşama hakkı da gider. İşin kısa özü budur.                    

Saygılarımla

 

Anahtar Kelimeler:
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Dem bu demdir, dem bu dem (12 Eylül 2018 - Çarşamba)
Bir köprünün hikâyesi (24 Temmuz 2018 - Salı)
Anadolu Ajansı´na Teşekkürler (01 Haziran 2018 - Cuma)
Bu sevgi nerde? Onu istiyorum (03 Mayıs 2018 - Perşembe)
Turizm de kıymet bilmek, kıymet aramak (12 Nisan 2018 - Perşembe)
Başına saksımı düştü? (04 Şubat 2018 - Pazar)
Mücevherat yığınları (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
Gül diyarında yetişen 200 hafız (18 Eylül 2017 - Pazartesi)
İrfan halkasına dahil olmak (12 Ağustos 2017 - Cumartesi)
SERAMİK ATÖLYESİ (06 Haziran 2017 - Salı)
15 TEMMUZUN İLK FOTOĞRAFLARI (13 Şubat 2017 - Pazartesi)
Panelde sınavı gecenler (19 Ocak 2017 - Perşembe)
Bitmeyen bir başlangıç olsun (28 Aralık 2016 - Çarşamba)
Hayırda yarışanlar (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
Fen Lisesi hayırlı olsun (05 Ekim 2016 - Çarşamba)
Zamanın Yetmediği (08 Eylül 2016 - Perşembe)
Sıratı Müstakim (05 Ağustos 2016 - Cuma)
Yine Hacılar, Yine HES (25 Temmuz 2016 - Pazartesi)
İstanbul´un Fethi ve Somuncu Baba (09 Haziran 2016 - Perşembe)
Somuncu Baba Aşkın Sırrı Filmi (06 Mayıs 2016 - Cuma)
Kale kent Balaban (04 Nisan 2016 - Pazartesi)
Muhteşem Süleyman (06 Mart 2016 - Pazar)
Gönül ister ki (03 Şubat 2016 - Çarşamba)
Hadi anlat (04 Aralık 2015 - Cuma)
Yapılmış samimi bir ziyaret (09 Kasım 2015 - Pazartesi)
Talep yine güzel hizmete (15 Ekim 2015 - Perşembe)
Asırlara hitap eden alim (02 Eylül 2015 - Çarşamba)
Siz ne güzel misafirlersiniz (03 Ağustos 2015 - Pazartesi)
Turizm kataloğu (03 Haziran 2015 - Çarşamba)
Bir güven sorunu var (04 Mayıs 2015 - Pazartesi)
İlçelere 5 adet kültür merkezi yapılacak (06 Nisan 2015 - Pazartesi)
Ahmet Ağabey (03 Mart 2015 - Salı)
Kıymetli bir zamanın, içindeyiz (06 Ocak 2015 - Salı)
Öğretmene benzer biri (10 Aralık 2014 - Çarşamba)
Bir Darende aşığı, Kul Vahap (06 Kasım 2014 - Perşembe)
Bu son bahar (03 Ekim 2014 - Cuma)
ARADAKİ FARK (09 Eylül 2014 - Salı)
Çocuklar için bayram şekeri (09 Ağustos 2014 - Cumartesi)
Ne güzel bir öğretici, ne güzel bir örnek (12 Temmuz 2014 - Cumartesi)
Somada kim suçlu? (11 Haziran 2014 - Çarşamba)
Gakkoşların diyarındaydık (15 Mayıs 2014 - Perşembe)
Türkiye birincisi Darendeden (11 Nisan 2014 - Cuma)
Malatya Beydağı Mülteci Kampı (MABEK) (13 Mart 2014 - Perşembe)
Siyaseti böyle mi yorumlasak (10 Şubat 2014 - Pazartesi)
Tohmaya iki köprü (04 Ocak 2014 - Cumartesi)
872 ilçe arasında 627. sıradayız (08 Kasım 2013 - Cuma)
Herkesin bir hesabı vardı (03 Ekim 2013 - Perşembe)
Ufuk açmak (04 Eylül 2013 - Çarşamba)
Kelebek mezarı (06 Ağustos 2013 - Salı)
Tarihe şahitlik etmek (08 Temmuz 2013 - Pazartesi)
Bosna-1 / Kokusu, kahvesi, fesi (12 Haziran 2013 - Çarşamba)
Hey onbeşli, onbeşli (08 Mayıs 2013 - Çarşamba)
Anlatılmak (05 Nisan 2013 - Cuma)
Bağışlamanın tadı (13 Mart 2013 - Çarşamba)
2014 UNESCO Hulusi Efendi Yılı (06 Şubat 2013 - Çarşamba)
Buda bizim artımız (01 Ocak 2013 - Salı)
Osman Hulusi Efendi’nin ikram sofrası (07 Aralık 2012 - Cuma)
Okumak, değişim ve sınav (03 Ekim 2012 - Çarşamba)
Zengibar’da Türkiye Şampiyonası (06 Eylül 2012 - Perşembe)
Benim Vizontelem (04 Ağustos 2012 - Cumartesi)
Petrol benim yitiğim (11 Temmuz 2012 - Çarşamba)
Hem edep hem edebiyat meclisi (02 Haziran 2012 - Cumartesi)
Darende için bir ‘tık’ (10 Mayıs 2012 - Perşembe)
Kayıplarda bir tat, Şabük karası (04 Nisan 2012 - Çarşamba)
Kar tatilimizi istiyoruz (02 Mart 2012 - Cuma)
Kuzeyden Güneye (07 Şubat 2012 - Salı)
Van Gölü canavarı (02 Aralık 2011 - Cuma)
Hepimiz öğretmeniz (02 Kasım 2011 - Çarşamba)
Karettalar ve eğitim (06 Ekim 2011 - Perşembe)
Suçlular ve ceza çekenler (01 Eylül 2011 - Perşembe)
Solmayan gülistanın gülleri (05 Temmuz 2011 - Salı)
Miniaturk, Minyatür Türkiye Parkı (09 Haziran 2011 - Perşembe)
Ozan Kanyonu’nda saklı zenginlikler (07 Mayıs 2011 - Cumartesi)
Yol hayırlı olsun (25 Mart 2011 - Cuma)
Kıymet bilmek (06 Mart 2011 - Pazar)
Cam kırığı (04 Aralık 2010 - Cumartesi)
Çukurkaya HES ve İmza kampanyası (02 Eylül 2010 - Perşembe)
Üç çuval elbise (04 Ağustos 2010 - Çarşamba)
Muhabbet içinde ıslananlar (03 Temmuz 2010 - Cumartesi)
Darende MYO ve Turizm Bölümü (04 Haziran 2010 - Cuma)
Sayfa:
DOLAR
5.3710
EURO
6.0755
Malatya için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:53 07:35 12:39 15:08 17:26 18:55
Malatya
16 Aralık 2018 Pazar
Bugün
Bulutlu
8 °C
3 °C
Pazartesi
Bulutlu
9 °C
2 °C
Salı
Sağanak
8 °C
3 °C
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
İlim, kendini bilmektir.

Yunus Emre